Makrotəkamülün dəlilləri

Makrotəkamül növdən yüksək taksonların — cins, fəsilə, sinif, tip — uzun geoloji dövrlər ərzindəki tarixi inkişafını öyrənir. Bu prosesi sübut edən bir neçə əsas dəlil qrupu mövcuddur. Paleontoloji dəlillər qazıntı qalıqlarına əsaslanır: keçid formaları (arxeopteriks — həm sürünən, həm quş əlamətlərini birləşdirən) və filogenetik sıralar (müasir at — Eohippus→Mesohippus→Merychippus→Equus ardıcıllığı) makrotəkamülü birbaşa sübut edir. Embrioloji dəlillərin əsasını Hekkelin biogenetik qanunu təşkil edir: ontogenez filogenezin qısa təkrarıdır, yəni fərdi inkişaf tarixi inkişafın əsas mərhələlərini qısaldılmış şəkildə keçir; müxtəlif onurğalıların erkən rüşeymləri bir-birinə çox oxşardır. Müqayisəli-anatomiya dəlilləri üç kateqoriyaya bölünür: homoloji orqanlar eyni mənşəli, lakin müxtəlif funksiyalı orqanlardır (quş qanadı, balina ön ətrafı, insan əli — hamısı onurğalı ön ətrafından törəyib); analoji orqanlar isə müxtəlif mənşəli, lakin eyni funksiyalı orqanlardır (kəpənək qanadı ilə quş qanadı — hər ikisi uçmağa xidmət edir, lakin mənşəyinə görə fərqlidir). Rudimentlər (insan körpəcik sümüyü, kor bağırsaq çıxıntısı) əcdaddan miras qalıb zəifləmiş orqanlardır; atavizmlər isə (insanda quyruq, çoxtüklülük) əcdad əlamətinin yenidən meydana gəlməsidir.