Duzların quruluşu və xassələri
Duzların növləri, adlandırma və alınması.
Duzlar metal atomu (bəzən ammonium ionu NH₄⁺) ilə turşu qalığından ibarət mürəkkəb maddələrdir. Onlar dörd əsas növə bölünür. Normal duzlarda turşunun bütün hidrogen atomları metalla əvəz olunub: NaCl, Na₂SO₄, CaCO₃. Turş duzlarda hidrogen qismən qalır: NaHCO₃ (natrium hidrogen-karbonat), NaHSO₄ (natrium hidrogen-sulfat) — bunlar yalnız çoxəsaslı turşulardan əmələ gəlir. Əsasi duzlarda isə metalın hidroksil qrupları (OH) tam neytrallaşmamış qalır: Cu(OH)Cl, Al(OH)SO₄. Qoşa duzlar iki fərqli metalın turşu qalığı ilə birləşməsindən alınır: KAl(SO₄)₂·12H₂O (şap). Duzlar adlandırılarkən əvvəlcə metalın adı, sonra turşu qalığının adı işlədilir: Na₂SO₄ — natrium sulfat, CaCl₂ — kalsium xlorid. Alınma yollarına turşu ilə əsasın neytrallaşması, metalın turşu ilə reaksiyası, əsasi oksidin turşu ilə reaksiyası və duz-duz qarşılıqlı çevrilməsi aiddir.
Məsələn, H₂SO₄ + 2NaOH → Na₂SO₄ + 2H₂O neytrallaşma reaksiyasında normal duz alınır.
Qaydalar
- 1Normal duzlarda turşunun bütün H atomları metalla əvəz olunub; turş duzlarda H qismən qalır (yalnız çoxəsaslı turşularda mümkündür).
- 2Əsasi duzlarda metalın OH qrupları tam neytrallaşmamış qalır: Cu(OH)Cl kimi yazılır.
- 3Duzun adı: metalın adı + turşu qalığının adı (xlorid, sulfat, nitrat, karbonat və s.).
- 4Neytrallaşma: turşu + əsas → duz + su; metalın turşu ilə reaksiyası: metal + turşu → duz + H₂↑.
- 5Turş duzu turşuyla qarışdırmaq səhvdir: NaHSO₄ duzun bir növüdür, H₂SO₄ turşusu deyil.
Məşq
10 asan · 10 orta · 10 çətin
Hər testdə təsadüfi 10 sual seçilir