g10f-1.2· Fəsil 1: Kinematikanın əsasları· ~13 dəq

Sürət, təcil və bərabərtəcilli hərəkət

Bərabərsürətli/dəyişənsürətli hərəkət, təcil, hərəkət düsturları.

Düzxətli bərabərsürətli hərəkətdə cismin sürəti dəyişmir: v=stv=\frac{s}{t}. Sürətin vaxt ərzində dəyişməsi isə bərabərtəcilli hərəkəti xarakterizə edir. Təcil — sürətin vahid zamanda dəyişməsidir: a=vv0ta=\frac{v-v_0}{t}, ölçü vahidi m/s². Bərabərtəcilli hərəkətin əsas düsturları: v=v0+atv=v_0+at (sürət-zaman əlaqəsi), S=v0t+at22S=v_0 t+\frac{at^2}{2} (yerdəyişmə-zaman əlaqəsi) və v2=v02+2aSv^2=v_0^2+2aS (zaman iştirak etmir). Sürət-zaman (vvtt) qrafikində xəttin meyli (bucaq əmsalı) təcilə, xəttin altındakı sahə isə yerdəyişməyə bərabərdir. Yavaşıyan hərəkətdə cismin sürəti azalır, lakin bu, onun yerdəyişmə istiqamətini dəyişmir; belə hallarda a<0a<0 olur — yəni təcil sürətin əksi istiqamətindədir. Ümumi səhv: bəzən şagirdlər a<0a<0 olduqda cismin dayandığını düşünür, amma cisim hərəkətini yalnız sürəti sıfra çatdıqda dayandırır.

📌Nümunə

Məsələn: v0=20v_0=20 m/s, a=4a=-4 m/s² olduqda cisim t=v0a=204=5t=\frac{v_0}{|a|}=\frac{20}{4}=5 s sonra dayanır.

Qaydalar

  1. 1Bərabərsürətli hərəkətdə: v=stv=\frac{s}{t} (sürət sabitdir).
  2. 2Təcil — sürətin vahid zamanda dəyişməsidir: a=vv0ta=\frac{v-v_0}{t} (m/s²).
  3. 3Bərabərtəcilli hərəkət düsturları: v=v0+atv=v_0+at, S=v0t+at22S=v_0 t+\frac{at^2}{2}, v2=v02+2aSv^2=v_0^2+2aS.
  4. 4vvtt qrafikində xəttin meyli təcilə, xətt altındakı sahə yerdəyişməyə bərabərdir.
  5. 5Yavaşıyan hərəkətdə a<0a<0; cisim v=0v=0 olduqda dayanır, daha əvvəl yox.

Məşq

10 asan · 10 orta · 10 çətin

Hər testdə təsadüfi 10 sual seçilir