İdeal qazın hal tənliyi və qaz qanunları

İdeal qaz — molekullar arasında potensial qarşılıqlı təsirin olmadığı, toqquşmaların isə tamamilə elastik olduğu modeldir. Belə qazın vəziyyəti Mendeleyev-Klapeyron tənliyi ilə təsvir edilir: $pV=\frac{m}{M}RT=\nu RT$, burada $p$ — təzyiq (Pa), $V$ — həcm (m³), $\nu=\frac{m}{M}$ — maddə miqdarı (mol), $R=8{,}31$ C/(mol·K) — universal qaz sabiti, $T$ — mütləq temperatur (K). Temperaturu mütləq şkala ilə ifadə etmək mütləqdir: $T=t+273$. Kəmiyyətlərdən biri sabit qaldıqda birləşmiş qaz qanunundan ($\frac{pV}{T}=\text{sabit}$) üç izoproses alınır: temperatur sabit qalarsa — izotermik proses (Boyl-Mariott: $pV=\text{sabit}$); təzyiq sabit qalarsa — izobarik proses (Qey-Lüssak: $\frac{V}{T}=\text{sabit}$); həcm sabit qalarsa — izoxorik proses (Şarl: $\frac{p}{T}=\text{sabit}$). Hər izoprosesin $p$–$V$, $V$–$T$, $p$–$T$ qrafikləri xarakter formaya malikdir.