Kök, şəkilçi və başlanğıc forma
Sözü kök və şəkilçiyə ayırma; ilkin forma.
Hər söz iki hissəyə bölünür: kök və şəkilçi. Kök sözün dəyişməyən əsas hissəsidir — sözün əsas mənasını daşıyır və şəkilçilər çıxarıldıqdan sonra qalan hissədir. Şəkilçi isə kökə qoşulan, onu dəyişdirən hissədir; şəkilçilər kökün əvvəlinə deyil, ancaq sonuna qoşulur. Sözün başlanğıc forması (ilkin forması) — bu, heç bir şəkilçi qoşulmamış, kökün özüdür; sözü şəkilçisindən ayıraraq onun ən sadə halına gətirdikdə başlanğıc formaya çatırıq.
Məsələn, «evlər» sözündə «ev» kök, «-lər» isə şəkilçidir; «ev» eyni zamanda sözün başlanğıc formasıdır. Şəkilçi olmayan sözlər artıq öz başlanğıc formasındadır. Sözün köküni tapmaq üçün şəkilçiləri ardıcıl çıxarmalı, qalan hissə dəyişmirsə, bu, kökdür. Məsələn, «dağlara» sözündə «-lara» şəkilçisini çıxarsaq «dağ» kökü qalır — bu, eyni zamanda sözün başlanğıc formasıdır.
Qaydalar
- 1Kök sözün dəyişməyən əsas hissəsidir; sözün leksik mənasını daşıyır.
- 2Şəkilçi kökə sondan qoşulur; ayrılıqda işlənmir.
- 3Sözün başlanğıc (ilkin) forması heç bir şəkilçi qoşulmamış kökdür.
- 4Kökü tapmaq üçün bütün şəkilçilər çıxarılır; qalan hissə kökdür.
- 5Şəkilçilər çıxarıldıqda söz mənasını itirsə, kök həmin hissədir (məs. «evdə» → «ev»).
Məşq
10 asan · 10 orta · 10 çətin
Hər testdə təsadüfi 10 sual seçilir