Mürəkkəb sözlərin yazılışı
Bitişik və defislə yazılan mürəkkəb sözlər.
Mürəkkəb söz iki və ya daha çox müstəqil sözün birləşməsindən yaranan sözdür. Azərbaycan dilində mürəkkəb sözlər iki üsulla yazılır: bitişik və ya defislə. Bitişik yazılan mürəkkəb sözlər arasında heç bir işarə olmur; bu sözlər zaman keçdikcə o qədər qaynaşıb birləşir ki, bir tam kimi qəbul edilir. Belə sözlərə misal olaraq gündoğan (gün + doğan), otbiçən (ot + biçən), beşillik (beş + illik), əlüzyuyan, qapıağzı göstərmək olar. Defislə yazılan mürəkkəb sözlər isə iki müstəqil sözdən ibarət olub aralarına qısa xətt (-) qoyulur; bu zaman hər iki hissə öz müstəqilliyini qismən saxlayır. Antonim mənalı (ağ-qara, böyük-kiçik, gec-tez) və ya eyni mənalı (az-çox, get-gəl) söz cütlərindən yaranan mürəkkəb sözlər defislə yazılır.
Məsələn: «O, həmişə doğru-dürüst danışır» cümləsindəki doğru-dürüst mürəkkəb söz olmaqla antonim çalarlı cüt olduğu üçün defislə yazılır.
Qaydalar
- 1Mürəkkəb söz iki və ya daha çox müstəqil sözün birləşməsindən yaranır; sadə sözdən fərqli olaraq iki köklü olur.
- 2Qaynaşmış mürəkkəb sözlər (gündoğan, otbiçən, beşillik, əlüzyuyan) bitişik, yəni ara boşluq olmadan yazılır.
- 3Antonim mənalı söz cütlərindən yaranan mürəkkəb sözlər (ağ-qara, böyük-kiçik, uzun-qısa) defislə yazılır.
- 4Qoşa işlənən eyni mənalı və ya yaxın mənalı söz birləşmələri (az-çox, gec-tez, doğru-dürüst) defislə yazılır.
- 5Mürəkkəb sözü ayrı yazmaq səhvdir: «gün doğan» (iki söz) ilə «gündoğan» (mürəkkəb söz) mənaca fərqlidir.
Məşq
10 asan · 10 orta · 10 çətin
Hər testdə təsadüfi 10 sual seçilir