İsmin kəmiyyətə görə dəyişməsi
Tək və cəm isimlər; cəm şəkilçisi.
Azərbaycan dilində isimlər kəmiyyətə görə iki növə bölünür: tək və cəm. Tək isim bir şeyi, bir varlığı bildirir və heç bir şəkilçi qəbul etmir (məsələn: kitab, ev, qız). Cəm isim isə bir neçə şeyi, bir neçə varlığı bildirir və -lar/-lər şəkilçisi qəbul edir. Hansı şəkilçinin işlənəcəyi ahəng qanununa əsaslanır: sözün son hecasında qalın sait (a, ı, o, u) varsa -lar, incə sait (ə, i, e, ö, ü) varsa -lər artırılır. Buna görə deyirik: kitab-lar, qız-lar, uşaq-lar (qalın), ev-lər, gül-lər, meşə-lər (incə). Bəzi isimlər isə yalnız tək formada işlənir — bunlara maddə bildirən isimlər deyilir: su, süd, qum, un, hava, neft. Bu sözlərə -lar/-lər artırmaq olmaz, çünki onlar sayıla bilən ayrı-ayrı şeyləri deyil, bütöv bir maddəni bildirir.
Məsələn: «stəkanda su var» cümləsindəki «su» sözünü «sular» kimi işlətmək səhvdir.
Qaydalar
- 1Tək isim bir şeyi bildirir və kəmiyyət şəkilçisi qəbul etmir: kitab, ev, alma.
- 2Cəm isim bir neçə şeyi bildirir; -lar/-lər şəkilçisi ilə düzəlir: kitablar, evlər.
- 3Ahəng qanununa görə: son hecada qalın sait (a, ı, o, u) varsa -lar; incə sait (ə, i, e, ö, ü) varsa -lər artırılır.
- 4Maddə bildirən isimlər (su, süd, qum, un, hava) həmişə tək işlənir, cəm şəkilçisi almır.
- 5Düzgün cəm forması yazmaq üçün sözün son hecasındakı saitə bax və ahəng qanununu tətbiq et.
Məşq
10 asan · 10 orta · 10 çətin
Hər testdə təsadüfi 10 sual seçilir