İsmin mənsubiyyətə görə dəyişməsi
Mənsubiyyət şəkilçiləri (kitabım, kitabın, kitabı).
Mənsubiyyət kimin nəyə sahib olduğunu bildirir. Azərbaycan dilində isimlər mənsubiyyət şəkilçisi qəbul edərək hansı şəxsə məxsus olduğunu göstərir. Birinci şəxs təkdə saitlə bitən sözlərə -m, samitlə bitən sözlərə -ım/-im/-um/-üm şəkilçisi artırılır (kitab-ım, ev-im, qol-um, gül-üm). İkinci şəxs təkdə saitlə bitən sözlərə -n, samitlə bitən sözlərə -ın/-in/-un/-ün şəkilçisi artırılır (kitab-ın, ev-in). Üçüncü şəxs təkdə samitlə bitən sözlərə -ı/-i/-u/-ü, saitlə bitən sözlərə isə -sı/-si/-su/-sü şəkilçisi artırılır (kitab-ı, ana-sı). Bu şəkilçilər ahəng qanununa tabe olur: incə saitli sözlər incə, qalın saitli sözlər qalın variant alır. Həmçinin yiyəlik halı ilə mənsubiyyət şəkilçisi birlikdə işlənərək mənsubiyyət birləşməsi yaranır.
Məsələn: «ananın əli» ifadəsində «ananın» yiyəlik halındadır, «əli» isə üçüncü şəxs mənsubiyyəti qəbul etmişdir (əl + -i = əli).
Qaydalar
- 1I şəxs təkdə samitlə bitən sözlərə -ım/-im/-um/-üm, saitlə bitən sözlərə -m şəkilçisi artırılır: kitab-ım, ana-m.
- 2II şəxs təkdə samitlə bitən sözlərə -ın/-in/-un/-ün, saitlə bitən sözlərə -n şəkilçisi artırılır: kitab-ın, ana-n.
- 3III şəxs təkdə samitlə bitən sözlərə -ı/-i/-u/-ü, saitlə bitən sözlərə -sı/-si/-su/-sü şəkilçisi artırılır: kitab-ı, ana-sı.
- 4Mənsubiyyət şəkilçiləri ahəng qanununa tabe olur: incə saitli sözlərə incə variant (im/in/i/si), qalın saitli sözlərə qalın variant (ım/ın/ı/sı) artırılır.
- 5Yiyəlik hal şəkilçisi + mənsubiyyət şəkilçisi birlikdə mənsubiyyət birləşməsi yaradır: ananın əli, dostun kitabı.
Məşq
10 asan · 10 orta · 10 çətin
Hər testdə təsadüfi 10 sual seçilir