m5-3.7· Fəsil 3: Onluq kəsrlər· ~13 dəq

Onluq kəsrlərin 10-un qüvvətlərinə vurulması və bölünməsi

Vergülün yerdəyişməsi.

Onluq kəsri 1010, 100100 və ya 10001000-ə vurmaq üçün heç bir mürəkkəb hesablama aparmağa ehtiyac yoxdur — sadəcə vergülü sağa neçə rəqəm sayı qədər sürüşdürmək kifayətdir: 1010-a vuranda 11 rəqəm, 100100-ə vuranda 22 rəqəm, 10001000-ə vuranda isə 33 rəqəm sağa keçirik. Bölərkən isə əks istiqamətdə hərəkət edirik: vergülü eyni qədər rəqəm sola sürüşdürürük. Bəzən vergülü sürüşdürmək üçün ədədin sağında kifayət qədər rəqəm olmur — bu halda boş qalan yerlərə sıfır yazmaq lazımdır. Əgər ədəd natural ədəddirsə (vergül görünmürsə), vergülün onun sonunda gizli dayandığını düşünüb elə oradan sürüşdürmək lazımdır. Bu qaydanın arxasında duran əsas fikir ondadır ki, 1010-a vurmaq hər rəqəmi bir mərtəbə yuxarı, 1010-a bölmək isə bir mərtəbə aşağı aparır, vergül isə sadəcə bu mərtəbə keçidini göstərir. Bu üsul çox faydalıdır, çünki hər dəfə sütunla vurma və ya bölmə aparmağa ehtiyac qalmır, sadəcə vergülün yerini düzgün müəyyən etmək kifayətdir.

📌Nümunə

Məsələn: 3,5×100=3503{,}5\times100=350, çünki vergül 22 rəqəm sağa keçir və ikinci rəqəm çatışmadığından sona sıfır əlavə olunur.

Qaydalar

  1. 11010-a vuranda vergülü 11, 100100-ə vuranda 22, 10001000-ə vuranda 33 rəqəm sağa sürüşdürün.
  2. 21010-a bölərkən vergülü 11, 100100-ə bölərkən 22, 10001000-ə bölərkən 33 rəqəm sola sürüşdürün.
  3. 3Sürüşdürmək üçün rəqəm çatışmadıqda boş qalan yerə sıfır yazın (məsələn 3,5×100=3503{,}5\times100=350).
  4. 4Natural ədədi (vergülsüz) 1010-un qüvvətinə vuranda vergülün ədədin sonunda gizli dayandığını düşünüb elə oradan sürüşdürün.
  5. 5Nəticəni yoxlayın: vurma ədədi böyüdür, bölmə isə kiçildir; hər iki halda nəticə mənfi olmayan qalmalıdır.

Məşq

10 asan · 10 orta · 10 çətin

Hər testdə təsadüfi 10 sual seçilir