m5-8.3· Fəsil 8: Statistika və məlumatların təsviri· ~13 dəq

Məlumatların təsviri

Cədvəl, histoqram və nəticə çıxarma.

Statistikada məlumatları daha aydın başa düşmək üçün onları CƏDVƏLDƏ və ya HİSTOQRAMDA (sütun diaqramında) təsvir edirik. Cədvəldə hər sətir və ya sütun bir kateqoriyaya (məsələn, bir günə, bir sinfə və ya bir məhsula) uyğun ədədi göstərir. Histoqramda isə hər kateqoriya bir SÜTUNLA göstərilir və sütunun HÜNDÜRLÜYÜ o kateqoriyanın qiymətini bildirir — sütun nə qədər hündürdürsə, qiymət də bir o qədər böyükdür. Cədvəl və ya histoqramdan məlumat oxuyarkən adətən bu suallar verilir: hansı kateqoriyanın qiyməti ƏN BÖYÜKDÜR (ən hündür sütun), hansının ƏN KİÇİKDİR (ən alçaq sütun), bütün qiymətlərin CƏMİ nə qədərdir, yaxud iki qiymət arasında FƏRQ neçədir. Bu məlumatlara əsasən sadə NƏTİCƏ çıxarmaq da mümkündür — məsələn, hansı ayın daha məhsuldar olduğunu söyləmək. Unutma ki, cəm və fərq tapılarkən nəticə heç vaxt mənfi olmamalıdır.

📌Nümunə

Məsələn: bir cədvəldə I gün 1212, II gün 1818, III gün 1515 məhsul satılıbsa, ən çox satış II gündə (1818) olub, ən az isə I gündə (1212), üç günün cəmi isə 12+18+15=4512+18+15=45-dir.

Qaydalar

  1. 1Cədvəldə hər sətir/sütun bir kateqoriyanın ədədini göstərir; oxumazdan əvvəl başlıqlara diqqət et.
  2. 2Histoqramda sütunun HÜNDÜRLÜYÜ o kateqoriyanın qiymətini bildirir — ən hündür sütun ən böyük qiymətdir.
  3. 3Ən böyük (maksimum) və ən kiçik (minimum) qiyməti tapmaq üçün bütün ədədləri diqqətlə müqayisə et.
  4. 4Bütün qiymətlərin CƏMİNİ tapmaq üçün onları toplayırıq; iki qiymət arasındakı FƏRQİ tapmaq üçün böyükdən kiçiyi çıxırıq.
  5. 5Cədvəl və ya histoqramdan nəticə çıxararkən yalnız verilən ədədlərə əsaslan və nəticənin mənfi olmadığını yoxla.

Məşq

10 asan · 10 orta · 10 çətin

Hər testdə təsadüfi 10 sual seçilir