m5-8.2· Fəsil 8: Statistika və məlumatların təsviri· ~13 dəq

Dairəvi diaqram

Sektor diaqramın oxunması və qurulması.

Dairəvi (sektor) diaqram məlumatları bir dairə şəklində göstərir; bütöv dairə həmişə 360360^\circ-yə və ya 100%100\%-ə bərabərdir. Diaqramın hər hissəsi (sektoru) məlumatın bir hissəsini təmsil edir və sektorun ölçüsü ya faizlə, ya da dərəcə ilə verilə bilər. Faizi dərəcəyə çevirmək üçün faizi 360360^\circ-nin uyğun hissəsi kimi hesablayırıq: məsələn, 10%10\%-lik sektor 360×10100=36360^\circ\times\frac{10}{100}=36^\circ-dir. Əksinə, dərəcəni faizə çevirmək üçün dərəcəni 360360^\circ-yə bölüb 100100-ə vururuq. Sektorun faizinə görə kəmiyyəti tapmaq üçün ümumi miqdarın həmin faizini hesablayırıq; kəmiyyətdən faizi tapmaq üçün isə kəmiyyəti ümumi miqdara bölüb 100100-ə vururuq. Diaqramdakı bütün sektorların faizlərinin cəmi 100%100\%, dərəcələrinin cəmi isə 360360^\circ olmalıdır — bir sektor məlum olmadıqda, digərlərinin cəmini bütövdən çıxaraq tapırıq. Nəticə heç vaxt mənfi olmur və ən böyük paya malik sektor diaqramda ən böyük yer tutur, bu isə diaqramdan sürətlə nəticə çıxarmağa kömək edir.

📌Nümunə

Məsələn: bir diaqramda alma 40%40\%, armud 35%35\%, geri qalan hissə isə heyvadırsa, heyvanın payı 100%40%35%=25%100\%-40\%-35\%=25\%-dir, dərəcə ilə isə 360×25100=90360^\circ\times\frac{25}{100}=90^\circ-dir.

Qaydalar

  1. 1Dairəvi diaqramda bütöv dairə (bütün sektorların cəmi) HƏMİŞƏ 360360^\circ-yə və 100%100\%-ə bərabərdir.
  2. 2Faizi dərəcəyə çevirmək üçün: dərəcə =360×faiz100=360^\circ\times\frac{\text{faiz}}{100}.
  3. 3Dərəcəni faizə çevirmək üçün: faiz =dərəcə360×100%=\frac{\text{dərəcə}}{360^\circ}\times100\%.
  4. 4Sektorun faizinə görə kəmiyyəti tapmaq üçün ümumi miqdarı həmin faizlə vurun; kəmiyyətdən faizi tapmaq üçün kəmiyyəti ümumi miqdara bölüb 100100-ə vurun.
  5. 5Naməlum sektorun payını tapmaq üçün digər bütün sektorların cəmini bütövdən (100%100\% və ya 360360^\circ-dən) çıxın.

Məşq

10 asan · 10 orta · 10 çətin

Hər testdə təsadüfi 10 sual seçilir