Qoşma
İsim və əvəzliyə qoşularaq məna çaları yaradan sözlər.
Qoşma köməkçi nitq hissəsidir: müstəqil leksik mənası yoxdur, lakin isim və ya əvəzliyin ardından gələrək onların cümlədəki məna çalarını — istiqamət, məqsəd, səbəb, müqayisə, birlik kimi münasibətləri — ifadə edir. Qoşmalar isimə adlıq, yiyəlik, yönlük, çıxışlıq hallarından birinə, əvəzliyə isə müvafiq formaya qoşulur. Ən çox işlənən qoşmalar bunlardır: «kimi» (müqayisə: dağ kimi), «üçün» (məqsəd/səbəb: sağlamlıq üçün), «qədər» (dərəcə/məsafə: sabaha qədər), «ilə» (birlik/vasitə: qələmlə), «görə» (uyğunluq/səbəb: havanın soyuğuna görə), «sarı» (istiqamət: şəhərə sarı), «doğru» (istiqamət: evə doğru). Qoşmanı sözün şəkilçisindən fərqləndirmək üçün onun sözdən ayrı yazıldığını, söz çıxarıldıqda cümlənin mənasız qaldığını yoxlamaq lazımdır.
Məsələn, «Arif qardaşı kimi güclüdür» cümləsində «kimi» qoşmadır: «qardaşı» isminə qoşulur və müqayisə bildirən «qardaşı kimi» birləşməsini əmələ gətirir.
Qaydalar
- 1Qoşma köməkçi nitq hissəsidir; müstəqil leksik mənası yoxdur, isim və əvəzliyə qoşulur.
- 2Qoşmalar ismin müxtəlif hallarına qoşulur: «ilə» adlıq/yiyəliyə, «üçün» yiyəliyə, «kimi» yiyəliyə/adlığa, «qədər» yönlüyə/adlığa, «görə» yönlüyə, «doğru/sarı» yönlüyə.
- 3Qoşmalar sözdən ayrı yazılır; onlar cümlədə münasibət — məqsəd, səbəb, müqayisə, istiqamət, birlik — çaları bildirir.
- 4Qoşma çıxarıldıqda cümlənin mənası dəyişir və ya pozulur, bu da onun köməkçi olduğunu sübut edir.
- 5Bəzi qoşmalar («ilə») isimlərə şəkilçi kimi də qoşula bilir (-la/-lə), lakin ayrı yazılan forması da mümkündür; məna dəyişmir.
Məşq
10 asan · 10 orta · 10 çətin
Hər testdə təsadüfi 10 sual seçilir