az6-7.2· Fəsil 7: Köməkçi nitq hissələri· ~13 dəq

Bağlayıcı

Sözləri və cümlələri bağlayan köməkçi sözlər.

Bağlayıcı köməkçi nitq hissəsidir: müstəqil leksik mənası yoxdur, lakin cümlədə həmcins üzvləri bir-birinə, yaxud sadə cümlələri birləşdirərək onlar arasındakı əlaqəni — birlik, qarşılıq, seçim, səbəb-nəticə — ifadə edir. Bağlayıcılar iki əsas qrupa bölünür: birləşdirici bağlayıcılar («və», «həm də», «ilə») həmcins üzvlər arasında birlik bildirir; qarşılıqlı bağlayıcılar isə iki fikri bir-birinə qarşı qoyur («amma», «lakin», «ancaq») ya aralarında seçim yaradır («ya», «ya da», «yaxud»). «Çünki» və «ona görə ki» bağlayıcıları isə səbəb-nəticə əlaqəsini göstərir. Bağlayıcını digər köməkçi nitq hissəsi olan qoşmadan fərqləndirmək üçün onun yalnız isim ya əvəzliyə deyil, söz qruplarına və ya bütöv cümlələrə xidmət etdiyini yoxlamaq lazımdır.

📌Nümunə

Məsələn, «Anar kitab oxudu, amma tapşırığı bitirmədi» cümləsində «amma» iki fikri bir-birinə qarşı qoyan bağlayıcıdır.

Qaydalar

  1. 1Bağlayıcı köməkçi nitq hissəsidir; müstəqil leksik mənası yoxdur, həmcins üzvləri və ya cümlələri birləşdirir.
  2. 2Birləşdirici bağlayıcılar («və», «həm də», «ilə») həmcins üzvlər arasında birlik, eyni zamanlıq bildirir.
  3. 3Qarşılaşdırıcı bağlayıcılar («amma», «lakin», «ancaq») iki fikri bir-birinə qarşı qoyur.
  4. 4Bölüşdürücü bağlayıcılar («ya», «ya da», «yaxud») üzvlər ya cümlələr arasında seçim bildirir.
  5. 5Səbəb bildirən bağlayıcılar («çünki», «ona görə ki») bir fikrin səbəbini ya əsaslandırmasını ifadə edir.

Məşq

10 asan · 10 orta · 10 çətin

Hər testdə təsadüfi 10 sual seçilir