bio6-1.2· I Bölmə: Biologiyanın tədqiqat obyektləri· ~13 dəq

Biologiya canlı orqanizmləri öyrənən elmdir

Biologiyanın predmeti və sahələri.

Biologiya yunanca «bios» (həyat) və «logos» (elm) sözlərindən yaranmış, canlı orqanizmləri, onların quruluşunu, həyat fəaliyyətini, inkişafını, bir-biri ilə və ətraf mühitlə qarşılıqlı əlaqəsini öyrənən təbiət elmidir. Biologiyanın əsas sahələri canlı aləmin müxtəlif qruplarını araşdırmağa yönəlmişdir: botanika bitkiləri, zoologiya heyvanları, mikrobiologiya isə mikroskopik orqanizmləri (bakteriyalar, göbələklər, viruslar) öyrənir. Bundan əlavə, anatomiya canlıların xarici və daxili quruluşunu, fiziologiya orqanizmdə gedən həyat proseslərini, ekologiya isə canlıların bir-biri ilə və yaşadıqları mühitlə qarşılıqlı əlaqəsini tədqiq edir. Biologiya elminin öyrənmə üsulları müşahidə, təcrübə (eksperiment), müqayisə və ölçmədən ibarətdir. Bu elm insan həyatında böyük əhəmiyyət daşıyır: tibb sahəsində xəstəliklərin müalicəsi, kənd təsərrüfatında yeni bitki sortları və heyvan cinslərinin yaradılması, ətraf mühitin qorunması, qida təhlükəsizliyinin təmini biologiyanın nailiyyətləri olmadan mümkün deyildir.

📌Nümunə

Məsələn: qarğıdalı bitkisinin quruluşunu öyrənmək üçün botanika, inəyin orqanizmində qanın necə dövr etdiyini araşdırmaq üçün isə zoologiyaya müraciət edilir — beləliklə, tədqiqat obyekti hansı aləmə aiddirsə, müvafiq biologiya sahəsi işə düşür.

Qaydalar

  1. 1Biologiya «bios» (həyat) + «logos» (elm) sözlərindən yaranıb; canlı orqanizmləri, onların quruluşunu, həyat fəaliyyətini, inkişafını və mühitlə əlaqəsini öyrənir.
  2. 2Biologiyanın əsas sahələri: botanika (bitkilər), zoologiya (heyvanlar), mikrobiologiya (mikroorqanizmlər), anatomiya (quruluş), fiziologiya (funksiyalar), ekologiya (mühitlə əlaqə).
  3. 3Biologiyanın tədqiqat üsulları: müşahidə, təcrübə (eksperiment), müqayisə və ölçmədir.
  4. 4Botanika YALNIZ bitkiləri, zoologiya YALNIZ heyvanları öyrənir; bunları qarışdırmaq olmaz.
  5. 5Biologiya tibb, kənd təsərrüfatı, ətraf mühitin qorunması və qida təhlükəsizliyi üçün vacibdir.

Məşq

10 asan · 10 orta · 10 çətin

Hər testdə təsadüfi 10 sual seçilir