bio6-2.2· II Bölmə: Orqanizmlərin hüceyrəvi quruluşu. Toxumalar, orqanlar və orqanlar sistemi· ~13 dəq

Hüceyrənin ümumi quruluşu

Membran, sitoplazma, nüvə.

Hüceyrə bütün canlı orqanizmlərin quruluş və fəaliyyət vahididir (viruslar istisna olmaqla — onlar hüceyrə quruluşuna malik deyil). Hər bir hüceyrə üç əsas hissədən ibarətdir: HÜCEYRƏ MEMBRANI, SİTOPLAZMA və NÜVƏ. Hüceyrə membranı hüceyrəni xaricdən əhatələyən nazik, elastik qişadır; o, maddələrin hüceyrəyə daxil olub-çıxmasını tənzimləyir — yəni seçici keçiricilik xüsusiyyətinə malikdir. Sitoplazma membran daxilində yerləşən yarımmaye, rəngsiz maddədir; hüceyrə orqanoidləri məhz sitoplazmada yerləşir və hüceyrənin həyat fəaliyyəti üçün lazım olan maddələr mübadiləsi burada baş verir. Nüvə hüceyrənin ən vacib hissəsidir — o, irsi məlumatı (DNT-ni) saxlayır və hüceyrənin bütün fəaliyyətini idarə edən mərkəz rolunu oynayır. Nüvəsiz hüceyrə uzun müddət yaşaya bilmir. Bitki hüceyrəsi heyvan hüceyrəsindən iki əlavə quruluşa malik olması ilə fərqlənir: HÜCEYRƏ DİVARI (sellülozadan ibarət, membranın xaricində yerləşən möhkəm qat — bitkiyə forma və dayanıqlıq verir) və XLOROPLASTLAR (tərkibində yaşıl piqment xlorofil olan orqanoidlər — onlarda fotosintez prosesi gedir). Heyvan hüceyrəsində isə nə hüceyrə divarı, nə də xloroplastlar vardır.

📌Nümunə

Məsələn: soğan qabığı hüceyrəsi bitki hüceyrəsi olduğu üçün mikroskopda hüceyrə divarı, membran, sitoplazma, nüvə aydın görünür; heyvanın yanaq epiteli hüceyrəsində isə yalnız membran, sitoplazma, nüvə müşahidə edilir — hüceyrə divarı yoxdur.

Qaydalar

  1. 1Bütün canlı orqanizmlər hüceyrələrdən təşkil olunmuşdur — hüceyrə həyatın əsas quruluş və fəaliyyət vahididir; viruslar isə hüceyrə quruluşuna malik deyil.
  2. 2Hüceyrənin üç əsas hissəsi: HÜCEYRƏ MEMBRANI (xarici nazik qişa, maddələrin keçidini tənzimləyir), SİTOPLAZMA (daxili yarımmaye mühit, orqanoidlər burada yerləşir) və NÜVƏ (irsi məlumatı — DNT-ni saxlayan, hüceyrənin fəaliyyətini idarə edən mərkəz).
  3. 3Bitki hüceyrəsi heyvan hüceyrəsindən iki əsas əlavə quruluşa malik olması ilə fərqlənir: HÜCEYRƏ DİVARI (sellülozdan ibarət, membranın xaricində, hüceyrəyə forma və möhkəmlik verir) və XLOROPLASTLAR (tərkibində xlorofil olan, fotosintez aparan orqanoidlər).
  4. 4Heyvan hüceyrəsində hüceyrə divarı YOXDUR — heyvan hüceyrəsi ancaq membranla əhatələnmişdir; həmçinin heyvan hüceyrəsində xloroplastlar da olmur.
  5. 5Nüvə sitoplazmanın tərkib hissəsi deyil, ayrıca bir strukturdur — nüvə hüceyrənin irsi məlumatını (DNT-ni) daşıyır, sitoplazma isə orqanoidlərin yerləşdiyi yarımmaye mühitdir.

Məşq

10 asan · 10 orta · 10 çətin

Hər testdə təsadüfi 10 sual seçilir

AsanOrtaÇətinQarışıq