Təbii birliklər

Müəyyən bir ərazidə birgə yaşayan, bir-biri ilə və cansız mühitlə qarşılıqlı əlaqədə olan müxtəlif növ canlıların (bitki, heyvan, göbələk, bakteriya) məcmusuna TƏBİİ BİRLİK (biosenoz) deyilir. Təbii birliklərə misal: meşə, çəmən, göl, bataqlıq. Hər təbii birlikdə canlılar arasında sıx QİDA ƏLAQƏLƏRİ mövcuddur — kim kimi yeyir sualına cavab verən bu əlaqələr QİDA ZƏNCİRİ təşkil edir. Sadə qida zənciri: bitki → otyeyən heyvan (məs. dovşan) → ətyeyən heyvan (məs. tülkü). Bitkilər qida zəncirinin birinci halqasıdır, çünki yalnız onlar qeyri-üzvi maddələrdən üzvi maddə hazırlaya bilir (fotosintez). Hər canlı təbii birlikdə öz YERİNİ (ekoloji nişini) tutur — bu, onun nə ilə qidalandığı, harada yaşadığı və digər canlılarla necə əlaqədə olduğunu göstərir. Təbii birliklərdə növlər arasında TARAZLIQ (balans) mövcuddur — bir növün sayının kəskin dəyişməsi (məsələn yırtıcı quşların azalması) digər növlərin sayına (siçanların artması) təsir edir. Ən çox qarışdırılan məqam: təbii birlik YALNIZ bitki icması deyil — heyvan, göbələk və bakteriyaları da əhatə edən canlılar məcmusudur.