bio6-8.4· VIII Bölmə: Bitki və heyvanların insan həyatında rolu· ~13 dəq

Canlıların insan sağlamlığında rolu. Düzgün qidalanma

Balanslaşdırılmış qidalanma və sağlamlıq.

Canlı orqanizmlər — bitkilər və heyvanlar — insanın qidalanmasında əvəzolunmaz rol oynayır. DÜZGÜN (balanslaşdırılmış) QİDALANMA — orqanizmin normal böyüməsi, inkişafı və sağlamlığının qorunması üçün lazım olan bütün qida maddələrini (zülal, karbohidrat, yağ, vitamin, mineral) DOĞRU NİSBƏTDƏ qəbul etməkdir. Bitki mənşəli qidalar (tərəvəz, meyvə, taxıl, paxlalılar) əsasən vitamin, mineral və lif mənbəyidir. Heyvan mənşəli qidalar (ət, süd, yumurta, balıq) isə əsasən zülal (orqanizmin tikinti materialı) təmin edir. Orqanizmə yalnız bir qida qrupu (məsələn, yalnız ət və ya yalnız bitki) kifayət etmir — HƏR İKİ qrupdan mütənasib istifadə vacibdir. Yanlış qidalanma — çox yağlı, şirin və duzlu qidalara üstünlük vermək, vitamin-mineral çatışmazlığı — piylənmə, diabet, immunitet zəifliyi kimi xəstəliklərə səbəb ola bilər. Sağlam qidalanmanın əsas qaydaları: müxtəlif qida qruplarından mütənasib istifadə etmək, mövsümi təzə meyvə-tərəvəzə üstünlük vermək, həddindən artıq yeməkdən çəkinmək, bol su içmək.

📌Nümunə

Məsələn: hər gün süfrəmizdə həm ət/süd məhsulları (zülal mənbəyi), həm tərəvəz/meyvə (vitamin mənbəyi), həm də çörək/düyü (enerji mənbəyi) olmalıdır.

Qaydalar

  1. 1DÜZGÜN (balanslaşdırılmış) QİDALANMA — orqanizmin ehtiyac duyduğu bütün qida maddələrini (zülal, karbohidrat, yağ, vitamin, mineral) DOĞRU NİSBƏTDƏ almaqdır; yalnız bir qida qrupu ilə qidalanmaq kifayət deyil.
  2. 2Bitki mənşəli qidalar (tərəvəz, meyvə, taxıl) — vitamin, mineral, LİF mənbəyidir; heyvan mənşəli qidalar (ət, süd, yumurta) — ZÜLAL mənbəyidir. HƏR İKİ qrup vacibdir.
  3. 3Vitaminlər yalnız dərman/tablet şəklində deyil, təbii qidalarda — xüsusilə meyvə və tərəvəzlərdə — bol miqdarda mövcuddur; mövsümi təzə meyvə-tərəvəzə üstünlük verilməlidir.
  4. 4Yanlış qidalanma (çox yağlı/şirin/duzlu qida, vitamin çatışmazlığı) piylənmə, immunitetin zəifləməsi, diabet kimi müxtəlif xəstəliklərə səbəb olur.
  5. 5Sağlam qidalanma qaydaları: müxtəlif qida qruplarından mütənasib istifadə et, mövsümi meyvə-tərəvəzə üstünlük ver, həddindən artıq qida qəbulundan çəkin, bol su iç.

Məşq

10 asan · 10 orta · 10 çətin

Hər testdə təsadüfi 10 sual seçilir