Günəş sistemi

İnsanlar qədim zamanlardan səma cisimlərinə — ulduzlara, planetlərə, Günəşə və Aya böyük maraq göstəriblər. Günəş sistemi mərkəzdə Günəş olmaqla, onun ətrafında fırlanan 8 planetdən (Merkuri, Venera, Yer, Mars, Yupiter, Saturn, Uran, Neptun) ibarətdir. Günəş — ulduzdur, planet deyil. Günəş işıq və istilik mənbəyidir. Planetlər Günəşdən uzaqlıq sırasına görə belə düzülür: 1) Merkuri — Günəşə ən yaxın planet, 2) Venera, 3) Yer, 4) Mars, 5) Yupiter — ən böyük planet, 6) Saturn — halqaları ilə məşhur, 7) Uran, 8) Neptun — Günəşdən ən uzaq planet. Yer Günəşdən üçüncü planetdir və HƏYAT olan yeganə məlum planetdir. Yerin təbii peyki AY-dır. Ay Yer ətrafında fırlanır və öz işığını yaymır — o, Günəş işığını əks etdirir. Ayın görünən forması Ayın Günəşə və Yerə nisbi mövqeyindən asılı olaraq dəyişir. Ayın 4 əsas fazası var: təzə Ay (Ay görünmür), böyüyən Ay (nazik aypara), bədirlənmiş Ay (tam dairə), kiçilən Ay (yenidən nazik aypara). Bu dövr təxminən 29.5 gün çəkir. Səma cisimlərinin müşahidəsi insanlara təqvim yaratmağa, fəsilləri təyin etməyə, dənizçilikdə ulduzlarla istiqamət təyin etməyə (naviqasiya) kömək edib. Qədim dənizçilər gecə vaxtı Şimal Ulduzunun köməyi ilə şimal istiqamətini tapırdılar.