Kitabi-Dədə Qorqud — «Basatın Təpəgözü öldürdüyü boy» (məzmun)
Dastan/boy; süjet və qəhrəmanlıq.
«Kitabi-Dədə Qorqud» Azərbaycan xalqının ən qədim qəhrəmanlıq dastanıdır; bir müqəddimə və 12 boydan ibarətdir. «Basatın Təpəgözü öldürdüyü boy» bu dastanın ən məşhur boylarından biridir. Boyun süjeti dörd hissəyə bölünür: giriş — Oğuz eli köçərkən geri qalan körpə Basatın bir arslan tərəfindən tapılıb böyüdülməsi, eləcə də Aruzun çobanı (Sarı Çoban) ilə bir pəri qızından doğulan birgözlü Təpəgözün dünyaya gəlməsi; düyün — Təpəgözün böyüyərək Oğuz elinə zülm etməsi, igidləri yeyib bitirməsi, elə bir bəla olması; kulminasiya — Basat ilə Təpəgözün qaranlıq bir mağarada qarşılaşması, Basatın Təpəgözü körün edib öldürmək üçün mübarizəsi; həll — Basatın Təpəgözü öldürərək el-obanı bu bəladan xilas etməsi. Boyun əsas ideyası qəhrəmanlıq, el-obaya sadiqlik, güclü düşmən qarşısında igidlikdir.
Məsələn: Basat Təpəgözü öldürmək üçün öncə onun vahid gözünü kor edir, beləliklə düşmənin üstünlüyünü aradan qaldırır — bu, ağıl və cəsarətin birgə tətbiqinin bariz nümunəsidir.
Qaydalar
- 1«Basatın Təpəgözü öldürdüyü boy» «Kitabi-Dədə Qorqud» dastanının boylarından biridir; janr — qəhrəmanlıq dastanı (boy).
- 2Boyun baş qəhrəmanı Basatdır; o, uşaqlıqda arslana verilərək böyüyüb, atası isə Aruz bəydir.
- 3Təpəgöz — oğuz elinə zülm edən birgözlü nəhəng; onun bəlasından eli Basat qurtarır.
- 4Boyun süjet quruluşu: giriş (Basatın uşaqlığı, Təpəgözün mənşəyi) → düyün (Oğuzların əziyyəti) → kulminasiya (Basat–Təpəgöz döyüşü) → həll (Basatın qələbəsi).
- 5Boyun əsas ideyası: qəhrəmanlıq, el-obaya sadiqlik; Basat ağıl və cəsarəti birləşdirərək güclü düşmənə qalib gəlir.
Məşq
10 asan · 10 orta · 10 çətin
Hər testdə təsadüfi 10 sual seçilir