«Ağıllı uşaq» (xalq nağılı)

«Ağıllı uşaq» Azərbaycan şifahi xalq ədəbiyyatına aid anonim nağıldır — əsərin fərdi müəllifi yoxdur, onu xalq yaratmış, nəsildən-nəslə ötürmüşdür. Nağılın əsas mövzusu ağlın, hazırcavablığın və zəkanın gücüdür: əsərdə kiçik yaşlı, lakin son dərəcə ağıllı bir uşaq öz zəkası sayəsində böyüklərin verdiyi çətin suallara cavab verir, çətin sınaqlardan uğurla çıxır. Bu, xalq nağıllarının ən geniş yayılmış mövzularından biridir — sadə, kasıb, lakin dərrakəli qəhrəmanın varlı, güclü, lakin ağılsız rəqibdən üstün çıxması. Əsərdə «ağıllı uşaq» obrazı müsbət qəhrəman kimi təqdim edilir: o, böyüklər qarşısında həm hörmətcil, həm də qətiyyətli davranır. Janr baxımından «Ağıllı uşaq» nağıldır: uydurma (xəyali) hadisələr, aydın müsbət-mənfi obraz bölgüsü, sınaq-qələbə süjet sxemi xarakterikdir. Əsərin ideyası bundan ibarətdir: həqiqi ağıl yaş, var-dövlət və ya güc ilə deyil, dərrakə və hazırcavablıq ilə ölçülür.