Adi kəsrlərin bölünməsi
Tərs kəsr; bölmənin vurmaya çevrilməsi.
İki kəsri bir-birinə vurmaq üçün surəti surətə, məxrəci məxrəcə vururuq. Bölmə isə bunun əksi əməliyyatdır — ancaq bölmənin özünəməxsus qaydasını tətbiq edirik. Hər a/b kəsrinin b/a kimi yazılan «qarşılıqlı (tərs) kəsri» mövcuddur; ikisininin hasili həmişə 1-ə bərabərdir. Kəsrə bölmək — onun tərsinə vurmaq deməkdir: a/b ÷ c/d = a/b × d/c. Qarışıq ədədi böldükdə isə əvvəlcə onu «surət/məxrəc» formasına (qeyri-düzgün kəsrə) çeviririk, sonra eyni qaydanı tətbiq edirik. «Bir ədədin müəyyən hissəsinə görə bütöv ədədi tap» tipli məsələlər də bu qaydaya əsaslanır: əgər ədədin 2/5-i 14-dirsə, bütöv ədədi tapmaq üçün 14 ÷ 2/5 = 14 × 5/2 = 35 hesablayırıq. Cavabı həmişə ixtisarlaşdırılmış (sadə) kəsr şəklində ifadə edirik.
Məsələn: 5/6 ÷ 5/12 = 5/6 × 12/5 = 60/30 = 2.
Qaydalar
- 1a/b kəsrinin tərsi b/a-dır; a/b × b/a = 1 (a ≠ 0, b ≠ 0).
- 2Kəsrə bölmək — onun tərsinə vurmaqla eynidir: a/b ÷ c/d = a/b × d/c.
- 3Qarışıq ədədi böldükdə əvvəlcə onu qeyri-düzgün kəsrə çevir, sonra tərsinə vur.
- 4«Ədədin m/n hissəsi X-dir» məsələsini x ÷ m/n = X × n/m ilə həll et.
- 5Nəticəni həmişə ixtisar et; tam ədəd alınırsa kəsr işarəsini göstərmə.
Məşq
10 asan · 10 orta · 10 çətin
Hər testdə təsadüfi 10 sual seçilir