Hərfi ifadələr və tənlik qurmaqla məsələ
Dəyişənli ifadə; məsələnin tənliklə həlli.
Hərfi ifadə bir və ya bir neçə dəyişən ehtiva edən riyazi yazılışdır; dəyişənə konkret qiymət verdikdə ifadənin qiyməti hesablanır.
Məsələn, a = −3 olduqda 2a + 5 = 2·(−3) + 5 = −6 + 5 = −1 alınır. Oxşar həd eyni hərfi hissəyə malik olan hədlərdir; onlar birbaşa toplanıb-çıxıla bilər: 4x − x = 3x. Birməchullu tənliyi həll etmək üçün məchulu bir tərəfə keçiririk: x + a = b ⟹ x = b − a; ax = b ⟹ x = b ÷ a. Kök mənfi tam ədəd ola bilər. Mətn məsələsini tənliklə həll edərkən əvvəl naməlum kəmiyyəti x ilə işarə edir, şərtə uyğun tənlik qururuq, sonra həll edib cavabı yoxlayırıq. Məsələn: «Bir ədədin 3 mislinə 7 əlavə edilərsə 1 alınır. Ədədi tapın» — 3x + 7 = 1 ⟹ 3x = −6 ⟹ x = −2.
Qaydalar
- 1Hərfi ifadənin qiyməti: dəyişəni verilmiş ədədlə əvəz edib əməliyyatları sıraya görə icra et (mənfi ədədlər mötərizədə yazılır).
- 2Oxşar hədlər: hərfi hissəsi eyni olan hədlərdir; onların ədədi əmsalları toplanır/çıxılır, hərfi hissə dəyişmir (5x − 2x = 3x).
- 3x + a = b tənliyinin kökü: x = b − a (hər iki tərəfdən a çıxılır).
- 4ax = b tənliyinin kökü: x = b ÷ a, a ≠ 0 (hər iki tərəf a-ya bölünür); nəticə mənfi ola bilər.
- 5Mətn məsələsini tənliklə həll etmək: naməlumu x ilə işarə et → tənlik qur → həll et → cavabı şərtə görə yoxla.
Məşq
10 asan · 10 orta · 10 çətin
Hər testdə təsadüfi 10 sual seçilir