phys6-1.4· I Bölmə: Fizika nəyi öyrənir?· ~13 dəq

Fiziki kəmiyyətlər və onların ölçülməsi

Uzunluq, kütlə, zaman — əsas ölçü vahidləri.

Fiziki kəmiyyət — cisim və ya hadisənin ölçülə bilən xassəsidir. Ətrafımızdakı cisimləri təsvir etmək üçün onların uzunluğunu, kütləsini, temperaturunu bilmək lazımdır — bunların hamısı fiziki kəmiyyətlərdir. Hər bir fiziki kəmiyyətin öz ölçü vahidi var. Beynəlxalq Vahidlər Sistemi (BS və ya Sİ) bütün dünyada qəbul olunmuş standart vahidlər toplusudur. BS-də uzunluq vahidi metr (m), kütlə vahidi kiloqram (kq), zaman vahidi saniyə (san)-dir. Ölçmə — fiziki kəmiyyətin qiymətinin müvafiq ölçü vahidi ilə müqayisə edilməsidir: məsələn, masanın uzunluğunu ölçmək üçün onu metrlə müqayisə edirik. Hər bir kəmiyyətin özünəməxsus ölçü cihazı var: uzunluq xətkeş (və ya lent ölçüsü) ilə, kütlə tərəzi ilə, zaman saniyəölçən (saat) ilə, temperatur termometr ilə ölçülür. Temperatur üçün geniş istifadə olunan vahid dərəcə Selsi (°C)-dir. Hər ölçü cihazının ölçmə həddi (maksimum ölçə bildiyi qiymət) və bölgü qiyməti (ən kiçik bölgüyə uyğun gələn kəmiyyət) var.

📌Nümunə

Məsələn, 30 sm-lik xətkeşin ölçmə həddi 30 sm, bölgü qiyməti isə 1 mm (0.1 sm) ola bilər. Şagirdlərin ən çox buraxdığı səhv: kiloqramı uzunluq vahidi kimi işlətmək (kiloqram kütlə vahididir, uzunluq metrlə ölçülür); metr və santimetr arasındakı əlaqəni səhv bilmək (1 m = 100 sm).

Qaydalar

  1. 1Fiziki kəmiyyət — cisim və ya hadisənin ölçülə bilən xassəsidir; məsələn: uzunluq, kütlə, zaman, temperatur, sürət.
  2. 2Beynəlxalq Vahidlər Sistemində (BS/Sİ) əsas vahidlər: uzunluq — metr (m), kütlə — kiloqram (kq), zaman — saniyə (san).
  3. 3Ölçmə — fiziki kəmiyyətin qiymətinin müvafiq ölçü vahidi ilə müqayisə edilməsidir.
  4. 4Hər fiziki kəmiyyətin öz ölçü cihazı var: uzunluq üçün xətkeş/lent ölçüsü, kütlə üçün tərəzi, zaman üçün saniyəölçən/saat, temperatur üçün termometr.
  5. 5Ölçmə həddi cihazın maksimum ölçə bildiyi qiymətdir; bölgü qiyməti ən kiçik bölgüyə uyğun gələn kəmiyyətdir.
  6. 61 metr = 100 santimetr; kiloqram kütlə vahididir, uzunluq vahidi deyil.

Məşq

10 asan · 10 orta · 10 çətin

Hər testdə təsadüfi 10 sual seçilir

AsanOrtaÇətinQarışıq