Fizika — 6-cı sinif
6-cı sinif fizikası: fiziki hadisələrin növləri, tədqiqat metodları, ölçmə və cihazlar, materiya (maddə/sahə), atom/molekul, aqreqat halları, diffuziya, istidən genişlənmə, həcm/kütlə/sıxlıq, temperatur, toxunma/qravitasiya/elektrik/maqnit qarşılıqlı təsirləri, mexaniki hərəkət, elektrik cərəyanı, enerji növləri — 4 bölmə, 24 mövzu.
I Bölmə: Fizikanın predmeti
I Bölmə: Fizika nəyi öyrənir?
Fizika təbiət hadisələrini nə üçün öyrənir?
Fizikanın həyatda tətbiqi və əhəmiyyəti.
Fizikada öyrənmə metodları
Elmi metodun mərhələləri: müşahidə, hipotez, təcrübə, nəzəriyyə.
Fiziki kəmiyyətlər və onların ölçülməsi
Uzunluq, kütlə, zaman — əsas ölçü vahidləri.
Ölçü cihazları
Xətkeş, tərəzi, saniyəölçən, termometr — cihazları tanıyaq.
II Bölmə: Materiya
Materiya: maddə və fiziki sahə
Materiyanın iki forması: maddə (kütləli) və sahə (kütləsiz).
Cisim və maddə
Cisim anlayışı, maddə ilə cisim arasındakı fərq, təbii və süni cisimlər.
Əlaqəli sistem. Atomun quruluşu
Əlaqəli sistem anlayışı, atomun ümumi modeli — nüvə və elektronlar, hissəciklərin yükləri.
Molekul
Molekul anlayışı, molekulların kiçikliyi, daimi hərəkəti və molekullararası boşluqlar.
III Bölmə: Maddənin quruluşu
Diffuziya
Diffuziya hadisəsi, onun mahiyyəti, nümunələri və temperatura görə sürət dəyişməsi.
Maddələrin istidən genişlənməsi
Termik genişlənmə hadisəsi, onun molekulyar izahı, bərk, maye və qaz maddələrdə genişlənmə sırası, sıxılma, praktik nümunələr.
Maddənin ölçülə bilən xassələri: həcm və onun ölçülməsi
Həcm anlayışı, ölçü vahidləri (m³, L, sm³, ml), düzgün və düzgünsüz formalı cisimlərin həcminin tapılması üsulları, həcm ölçü cihazları.
Kütlə və onun ölçülməsi
Kütlə anlayışı, BS vahidi (kq), törəmə vahidlər (t, q, mq), tərəzi növləri (qollu, yaylı, elektron), kütlənin sabitliyi, kütlə ilə çəki fərqi.
Sıxlıq
Sıxlıq anlayışı, düsturu (ρ = m / V), BS vahidi (kq/m³), q/sm³ ilə əlaqə, suyun sıxlığı istinad qiymət kimi, müxtəlif maddələrin sıxlığının müqayisəsi, üzmə-batma prinsipi (sıxlıq fərqinə əsasən).
IV Bölmə: Qarşılıqlı təsirlər
Toxunma ilə baş verən təsirlər
Toxunma ilə təsirin mahiyyəti (cisimlər bir-birinə birbaşa toxunduqda qüvvə yaranır), elastiklik qüvvəsi (deformasiya olunmuş cismin əvvəlki formasına qayıtması — yay, rezin, batut), sürtünmə qüvvəsi (təmas səthləri arasında hərəkətə qarşı müqavimət — xizəklə qar, tormoz təkəri ilə yol), əzələ qüvvəsi (canlılarda əzələlərin yığılması — yerimə, qaldırma, itələmə). Toxunma ilə təsir cisimlərin formasını (deformasiya) və ya hərəkət vəziyyətini dəyişə bilər. Sürtünmə təkcə zərərli deyil — yeriməyə, tormozlanmağa, əşyaları tutmağa imkan verir.
Elektrik qarşılıqlı təsiri — yüklər, elektriklənmə, ildırım
Müsbət və mənfi yük, eynicinsli/müxtəlifcinsli yüklərin təsiri, sürtünmə/toxunma/təsirlə elektriklənmə, ildırım.
Maqnit qarşılıqlı təsiri — qütblər, kompas, Yerin maqnit sahəsi
Maqnit qütbləri (N/S), eyni/müxtəlif qütblərin təsiri, kompasın iş prinsipi, Yerin maqnit sahəsi.
Mexaniki hərəkət — nisbilik, trayektoriya, yol, sürət
Mexaniki hərəkət anlayışı, hərəkətin nisbiliyi, trayektoriya (düz, əyri, çevrə), yol (metr), sürət (m/san, km/saat).