Qonur və qırmızı yosunlar. Yosunların əhəmiyyəti

Qonur yosunlar (meselen, laminariya — deniz kelemi) esasen soyuq denizlerin dayaz ve orta derinlikli sularinda yasayir; terkibinde xlorofille yanasi fukoksantin adli qonur piqment var ve bu piqment onlara xarakterik qonur reng verir. Qirmizi yosunlar (meselen, porfira) ise daha derin sularda — 100-200 metr derinliye qeder yayila bilir; onlarin terkibindeki fikoeritrin (qirmizi piqment) az isiqda bele fotosintez etmeye imkan verir — mavi spektr qisa dalga uzunluqlu isiq suda en derine nufuz etdiyi uchun qirmizi yosunlar onu udaraq fotosintez edir. Bu uygunlasma onlara derinliklerde yasamaqda reqabet ustunluyu verir. Yosunlarin teserrufat ehemiyyeti cox genisdir: laminariya bir cox olkelerde qida kimi istifade olunur, Yaponiya metbexinde susi hazirlanmasinda deniz kelemi esas terkib hisselerinden biridir; qirmizi yosunlardan alinan aqar-aqar maddesi qida senayesinde qatilasdirici kimi (marmelad, dondurma, jele) ve mikrobiologiyada qidali muhit hazirlanmasinda istifade edilir. Okean ve denizlerdeki yosunlar Yer atmosferindeki oksigenin texminen 50-80%-ni istehsal edir — bu onlarin oksigen istehsali baximindan ehemiyyetini butun quru bitkilerinden daha vacib edir. Bundan elave, yosunlardan derman maddeleri (yod, vitaminler), kend teserrufatinda uzvi gubre ve bioyanacaq xammali kimi istifade olunur. Umumi sehv: butun deniz yosunlarini qonur saymaq (yasil ve qirmizi deniz yosunlari da var); yosunlarin yalniz qida ehemiyyetini bilmek — oksigen istehsali ve aqar-aqar istehsali daha az ehemiyyetli deyil. Meselen: Sushi restoraninda yeyilen nori (su i yosunu) mehz qirmizi yosun olan Porfiradan hazirlanir ve terkibindeki fikoeritrin sayesinde qirmizimtil rengdedir.