Ali sporlu bitkilər. Mamırlar şöbəsi
Mamırların ümumi xarakteristikası.
Mamirlar (Bryophyta sobesi) ali sporlu bitkilerin en sade numayendeleridir. Onlarin bedeni govdeye ve yarpaga bolunmusdur, lakin esl kok yoxdur — kok funksiyasini rizoidler yerine yetirir. Rizoidler yalniz bitkini substrata (torpaga, qayaya, agac qabigina) berkitmeye xidmet edir. Mamirlarin oturucu toxumalari — ksilem ve floem — cox zeif inkisaf edib. Bu sebebden onlar hundur boy ata bilmir, suyu uzaq mesafelere dasiya bilmir; butun beden sethi ile yaxinliqdaki rutubeti udurlar. Mehz buna gore mamirlar esasen rutubetli, kogeli yerlerde — mese dosemesinde, bulaq etrafinda, nem qayalar uzerinde bitir. Mamirlar toxum emele getirmir; onlar sporangide spor yetisdirir, sporlar elverisli seraitde cucererek yeni bitki emele getirir. Mamirlar tebietde six yasil xalca emele getirerek torpagin rutubetini qoruyur, su rejimini tenzimleyir, eroziyanin qarsisini alir. Qayalar uzerinde ilk meskunlasan orqanizmlerden olan mamirlar torpaq emelegelme prosesine de tohfe verir. Umumi sehv mamirlari yosunlarla eynilesdirmekdir: yosunlar ibtidai bitkilerdir (beden hisselere bolunmeyib — tallom quruluslu), mamirlar ise ali bitkilerdir (govde, yarpaq bolgusu var). Meselen: mesede gezerken ayagimizin altinda hiss etdiyimiz yumsaq yasil ortuk mehz mamir xalcasidir — bu xalca torpagin rutubetini qoruyur, minlerle xirda onurgasiz heyvan uchun siginacaq rolunu oynayir.
Qaydalar
- 1Mamirlar ali sporlu bitkilerdir; bedenleri govdeye ve yarpaga bolunub, lakin esl kok evezine rizoidlere malikdir.
- 2Mamirlar toxum emele getirmir — onlar sporangide spor yetisdirerek sporla coxalir (umumi sehv: mamirlarin toxumla coxaldigini dusunmek).
- 3Mamirlarda oturucu toxumalar (ksilem ve floem) cox zeif inkisaf edib — bu sebebden onlar suyu uzaq mesafelere dasiya bilmir, hundur boy atmir.
- 4Mamirlar rutubetli, kogeli yerlerde bitir; torpaq uzerinde six yasil xalca emele getirir ve su rejimini tenzimleyir.
- 5Mamirlar ibtidai bitki (yosun) deyil, en sade ali bitkilerdir — yosunlarda beden hisselere bolunmediyi (tallom qurulusu) halda, mamirlarda govde ve yarpaq var.
- 6Mamir rizoidleri yalniz substrata berkidilme funksiyasi dasiyir; esl kok kimi aktiv su ve mineral maddeler udma qabiliyyetine malik deyil.
- 7Mamirlar qayalar uzerinde ilk meskunlasan orqanizmlerdendir; torpaq emelegelmesinde ve eroziyanin qarsisinin alinmasinda muhum rol oynayir.
- 8Mamir xalcasi suyu ozunde saxlamaqla buxarlanmani azaldir; bu xususiyyet uzun muddetli tesir neticesinde erazinin bataqliga cevrilmesine sebeb ola biler.
Məşq
10 asan · 10 orta · 10 çətin
Hər testdə təsadüfi 10 sual seçilir