Həlqəvi qurdların həyat fəaliyyəti
Torpaqəmələgəlmədə rolu, tənəffüs, qidalanma.
Yağış qurdu torpaqla birlikdə üzvi qalıqları udur, bağırsağında həzm edir, həzm olunmamış hissəni koprolit şəklində xaric edir. Koprolitlər torpağın strukturunu yaxşılaşdıraraq humusun əmələ gəlməsini sürətləndirir — beləliklə, yağış qurdu torpaqəmələgəlmə prosesində həlledici rol oynayır. O, torpağı yumşaldır və havalandırır, suyun dərin qatlara hopmasını asanlaşdırır. Tənəffüsü dəri vasitəsilə baş verir; dəri həmişə nəm olmalıdır, bu səbəbdən dəri vəziləri selik ifraz edir. Qazlar mübadiləsi (O₂ udulur, CO₂ xaric olunur) nazik, nəm dəri səthindən diffuziya yolu ilə həyata keçir. Qan-dövranı sistemi qapalı tipdir — bel damarı, qarın damarı və həlqəvi damarlar (ürək funksiyasını yerinə yetirir) qanı bədən boyu hərəkət etdirir. Sinir sistemi udlaqüstü və udlaqaltı sinir düyünlərindən, habelə qarın sinir zəncirindən ibarətdir. Yağış qurdu hermafroditdir, lakin öz-özünü mayalandıra bilmir — iki fərd çarpaz mayalanmaya girir, sonra kəmər nahiyəsindən ayrılan barama daxilində yumurtalar inkişaf edir.
Məsələn: yağış qurdunun qan-dövranı sisteminin açıq olduğunu düşünmək geniş yayılmış səhvdir, əslində isə onun qan-dövranı sistemi qapalıdır — qan heç vaxt damarlardan kənara çıxmır, bu da həlqəvi qurdlarda ilk təkamül nailiyyətidir.
Qaydalar
- 1Yağış qurdu torpaqla qidalanır — torpaqdakı üzvi qalıqları udur, bağırsağında həzm edir, qalanını koprolit şəklində xaric edir.
- 2Yağış qurdunun qan-dövranı sistemi qapalı tipdir — bel damarı, qarın damarı və həlqəvi damarlardan ibarətdir.
- 3Yağış qurdu dəri ilə tənəffüs edir; dəri həmişə nəm olmalıdır, bu məqsədlə dəri vəziləri selik ifraz edir.
- 4Yağış qurdu hermafroditdir, lakin öz-özünü mayalandıra bilmir — çarpaz mayalanma baş verir; yumurtalar kəmər nahiyəsindən ayrılan barama daxilində inkişaf edir.
- 5Yağış qurdu torpaqəmələgəlmədə mühüm rol oynayır — torpağı yumşaldır, havalandırır, üzvi qalıqları humusa çevirir.
- 6Yağış qurdunun sinir sistemi udlaqüstü və udlaqaltı sinir düyünlərindən və qarın sinir zəncirindən ibarətdir.
- 7Həlqəvi damarlar ürək funksiyasını yerinə yetirərək qanın damarlar boyu hərəkətini təmin edir.
- 8Koprolitlər torpağın humusla zənginləşməsinə səbəb olur — torpağın münbitliyini artırır.
Məşq
10 asan · 10 orta · 10 çətin
Hər testdə təsadüfi 10 sual seçilir