İnsan üçün təhlükəli olan qurd xəstəlikləri
Askaridoz, enterobioz, exinokokkoz.
İnsan orqanizmində parazitlik edən qurdlar müxtəlif xəstəliklər törədir. Onlardan ən geniş yayılmış üçü askaridoz, enterobioz və exinokokkozdur. Askaridozun törədicisi insan askaridası (Ascaris lumbricoides) olub, çirklənmiş tərəvəz, meyvə və yuyulmamış əllər vasitəsilə yoluxur; əsas əlamətləri qarın ağrısı, öskürək və allergik reaksiyalardır. Enterobiozun törədicisi bizquyruq (Enterobius vermicularis) xüsusilə uşaqlar arasında geniş yayılıb; xəstəlik anal nahiyədə şiddətli qaşınma ilə özünü göstərir. Exinokokkoz isə exinokokk (Echinococcus granulosus) tərəfindən törədilir və əsasən itlərdən insana keçərək qaraciyər və ağciyərdə maye dolu kistlər əmələ gətirir. Hər üç xəstəliyin profilaktikası fərqli olsa da, ümumi qaydalara şəxsi gigiyena (mütəmadi əl yuma), tərəvəz-meyvənin yaxşıca yuyulması, qaynadılmış su içilməsi, ətin yaxşı bişirilməsi və ev heyvanlarına baytarlıq nəzarəti daxildir.
Məsələn: şagirdlər çox vaxt səhvən bütün qurd xəstəliklərinin eyni yolla yoluxduğunu düşünür, lakin enterobioz birbaşa insandan-insana təmas yolu ilə, exinokokkoz isə itlərdən keçir — buna görə də hər xəstəliyin özünəməxsus profilaktik tədbirləri vardır.
Qaydalar
- 1Askaridozun törədicisi insan askaridasıdır; xəstəlik çirklənmiş tərəvəz, meyvə və qaynadılmamış su vasitəsilə yoluxur; əsas əlamətləri qarın ağrısı, öskürək və allergiyadır.
- 2Enterobiozun törədicisi bizquyruqdur; xüsusilə uşaqlar arasında geniş yayılıb, əsas əlaməti gecələr güclənən anal nahiyə qaşınmasıdır; birbaşa insandan-insana təmas yolu ilə keçir.
- 3Exinokokkozun törədicisi exinokokk olub, əsasən itlərdən insana yoluxur; qaraciyər və ağciyərdə yavaş böyüyən maye dolu kistlər əmələ gətirir, uzun müddət simptomsuz ola bilər.
- 4Hər üç qurd xəstəliyinin yoluxma yolları fərqlidir: askaridoz torpaq-qida yolu ilə, enterobioz təmas yolu ilə, exinokokkoz isə heyvan (it) vasitəsilə yoluxur — bu səbəbdən profilaktika tədbirləri də fərqlənir.
- 5Qurd xəstəliklərindən qorunmaq üçün ümumi gigiyena qaydaları: yeməkdən əvvəl və tualetdən sonra əlləri sabunla yumaq, tərəvəz-meyvələri yaxşı yumaq, qaynadılmış su içmək, əti yaxşı bişirmək, çiy balıq və çiy ət yeməmək.
- 6Exinokokkozdan qorunmaq üçün spesifik tədbir ev itlərinə mütəmadi baytarlıq nəzarəti və itlə təmasdan sonra əllərin yuyulmasıdır; sahibsiz itlərlə təmasdan qaçınmaq lazımdır.
- 7Enterobioz zamanı təkrar yoluxmanın (autoreinvaziya) qarşısını almaq üçün uşaqların dırnaqlarını qısa saxlamaq, yatmazdan əvvəl və səhər əlləri yumaq, alt paltarını mütəmadi dəyişmək vacibdir.
- 8Ümumi səhv: bütün qurd xəstəliklərinin eyni profilaktika tələb etməsi fikri yanlışdır; hər xəstəliyin spesifik yoluxma yolu olduğu üçün profilaktika da fərqlidir.
Məşq
10 asan · 10 orta · 10 çətin
Hər testdə təsadüfi 10 sual seçilir