geo7-3.2· III Bölmə: Yer səthinin quruluşu· ~13 dəq

Qitələrin və okeanların relyefi

Qitələrin əsas relyef xüsusiyyətləri, okean dibinin quruluşu.

Hər qitənin relyefi özünəməxsus quruluşa malikdir. Avrasiya ən müxtəlif relyefə sahib qitədir — burada dünyanın ən yüksək zirvəsi olan Everest (Comolunqma, 8848 m) Himalay dağlarında, həmçinin Alp, Qafqaz dağları, geniş Sibir və Avropa düzənlikləri yerləşir. Afrika əsasən platforma quruluşlu olub, böyük hissəsi yaylalardan ibarətdir; ən yüksək nöqtəsi Kilimancaro vulkanıdır (5895 m). Şimali Amerikada Kordilyer dağları (ən yüksək zirvə Denali/Mak-Kinli, 6190 m), Appalaç dağları, Böyük düzənliklər və Missisipi ovalığı yerləşir. Cənubi Amerika And dağları (ən yüksək zirvə Akonkaqua, 6961 m), Amazon ovalığı — dünyanın ən böyük düzənliyi, Braziliya yaylası ilə səciyyələnir. Avstraliya ən düz qitədir; Böyük Suayırıcı silsiləsi və Mərkəzi düzənlik relyefin əsasını təşkil edir. Antarktida ən yüksək orta hündürlüyə (~2300 m) malikdir, bu qalın buz təbəqəsinin nəticəsidir. Okean dibinin relyefi də mürəkkəbdir: shelf (materik sahili, 0–200 m), materik yamacı (200–2500 m), okean çökəkliyi (2500–6000 m), okean xəndəkləri (ən dərin nöqtə Marian çökəkliyi, ~11000 m) və orta okean silsilələri kimi zonalara bölünür.

📌Nümunə

Məsələn: Atlantik okeanında Orta Atlantik silsiləsi divergent plitə sərhədlərində formalaşmışdır.

Qaydalar

  1. 1Avrasiya ən müxtəlif relyefə malik qitədir; Himalayda dünyanın ən yüksək zirvəsi — Everest (Comolunqma, 8848 m) yerləşir.
  2. 2Afrika əsasən platforma quruluşludur, böyük hissəsi yaylalardan ibarətdir; ən yüksək nöqtəsi Kilimancaro vulkanıdır (5895 m).
  3. 3Şimali Amerikada Kordilyer (ən yüksək Denali, 6190 m), Cənubi Amerikada And (ən yüksək Akonkaqua, 6961 m) dağları uzanır.
  4. 4Avstraliya ən düz qitədir; Böyük Suayırıcı silsiləsi onun ən böyük dağlıq qurşağıdır.
  5. 5Antarktida ən yüksək orta hündürlüyə (~2300 m) malikdir — bu, qalın buz örtüyü ilə bağlıdır.
  6. 6Okean dibi beş əsas zonadan ibarətdir: shelf (0–200 m), materik yamacı (200–2500 m), okean çökəkliyi (2500–6000 m), okean xəndəkləri və orta okean silsilələri.
  7. 7Dünyanın ən dərin nöqtəsi Sakit okeandakı Marian çökəkliyidir (~11000 m); Orta Atlantik silsiləsi divergent plitə sərhədlərində yerləşir.

Məşq

10 asan · 10 orta · 10 çətin

Hər testdə təsadüfi 10 sual seçilir

AsanOrtaÇətinQarışıq