geo7-4.1· IV Bölmə: Hava şəraiti· ~14 dəq

Dəyişkən hava

Meteoroloji elementlər: temperatur, təzyiq, külək, hava kütlələri.

Hava — atmosferin müəyyən bir yerdə və müəyyən bir anda olan vəziyyətidir. Hava qısa müddətli olub gün, hətta saat ərzində dəyişə bilər. Havanı xarakterizə edən əsas göstəricilərə meteoroloji elementlər deyilir. Bunlara temperatur, atmosfer təzyiqi, külək, rütubət, buludluluq və yağıntı aiddir. Temperatur havanın istilik dərəcəsidir və günəş radiasiyasının təsirindən asılıdır. Gün ərzində ən yüksək temperatur saat 14:00–15:00 arasında, ən aşağı temperatur isə səhər tezdən, günəş çıxmazdan əvvəl müşahidə olunur. Atmosfer təzyiqi — havanın Yer səthinə etdiyi təzyiqdir; barometrlə ölçülür, normal təzyiq dəniz səviyyəsində 760 mm civə sütunu (1013 mb) təşkil edir. Külək təzyiq fərqindən yaranan hava axınıdır — hava həmişə yüksək təzyiq sahəsindən alçaq təzyiq sahəsinə doğru hərəkət edir. Küləyin sürəti anemometrlə, istiqaməti isə flügerlə ölçülür; Bofort şkalası küləyi 0-dan 12 bala qədər qiymətləndirir. Hava proqnozu meteoroloji stansiyalardan (Azərbaycanda Bakı, Gəncə, Naxçıvan, Lənkəran) toplanan məlumatlar əsasında tərtib olunur.

📌Nümunə

Məsələn: əgər barometr 760 mm Hg-dən aşağı düşərsə, bu, pis hava şəraitinin — yağıntının və küləyin yaxınlaşdığını göstərir.

Qaydalar

  1. 1Hava — atmosferin müəyyən yerdə və anda olan qısamüddətli vəziyyətidir; iqlim isə uzun illər ərzində müşahidə olunan hava şəraitinin ortalamasıdır.
  2. 2Temperatur günəş radiasiyasından asılıdır — gün ərzində ən yüksək göstərici saat 14:00–15:00, ən aşağı göstərici isə səhər tezdən müşahidə olunur.
  3. 3Normal atmosfer təzyiqi dəniz səviyyəsində 760 mm Hg (1013 mb) təşkil edir; hündürlük artdıqca təzyiq azalır.
  4. 4Külək təzyiq fərqindən yaranır — hava həmişə yüksək təzyiq sahəsindən alçaq təzyiq sahəsinə doğru əsir.
  5. 5Küləyin sürəti anemometrlə, istiqaməti flügerlə ölçülür; gücü isə 0–12 ballıq Bofort şkalası ilə qiymətləndirilir.
  6. 6Hava proqnozu meteoroloji stansiyalardan toplanan məlumatlar əsasında hazırlanır; Azərbaycanda əsas meteostansiyalar Bakı, Gəncə, Naxçıvan və Lənkəranda yerləşir.

Məşq

10 asan · 10 orta · 10 çətin

Hər testdə təsadüfi 10 sual seçilir

AsanOrtaÇətinQarışıq