Əhali artımı və yaşayış məntəqələri

Dünya əhalisi durmadan artır: 2023-cü ildə Yer kürəsində təxminən 8 milyard insan yaşayırdı. Əhalinin artmasının əsas səbəbi təbii artımdır — doğulanların sayı ilə ölənlərin sayı arasındakı fərq. 2000-ci ildə dünya üzrə illik əhali artım tempi təxminən 1,3% idisə, 2023-cü ildə bu göstərici 0,9%-ə qədər enmişdir. Lakin bu templər bütün ölkələrdə eyni deyil: Afrika ölkələrində doğum səviyyəsi yüksək olduğuna görə əhali sürətlə artır (məsələn, Nigeriyada illik artım təxminən 2%), Avropa ölkələrində isə artım çox aşağıdır, bəzi ölkələrdə hətta əhalinin sayı azalır (məsələn, Almaniyada −0,1%, Yaponiyada −0,4%). Yaşayış məntəqələri üç əsas növə bölünür: kənd — əhalisi az, əsas məşğuliyyət kənd təsərrüfatıdır; qəsəbə — kəndlə şəhər arasında aralıq tip; şəhər — əhalisi çox, əsas məşğuliyyət sənaye və xidmət sahələridir. Urbanizasiya şəhər əhalisinin nisbətinin artması və şəhər həyat tərzinin yayılması prosesidir. 2023-cü ildə dünya əhalisinin təxminən 57%-i şəhərlərdə yaşayırdı. Azərbaycanda vəziyyət: 2000-ci ildə ölkə əhalisi 8,1 milyon nəfər idisə, 2023-cü ildə 10,3 milyona çatmışdır. Lakin illik artım tempi 2000-ci ildəki 0,8%-dən 2023-cü ildə 0,4%-ə qədər enmiş, pandemiya illərində xüsusilə azalmışdır. Azərbaycanda şəhər əhalisinin nisbəti təxminən 53%, ən böyük şəhər isə 2,3 milyona yaxın əhalisi olan Bakıdır.