m7-3.1· Fəsil 3: Çoxhədlilər və xətti tənliklər· ~12 dəq

Çoxhədlilər üzərində əməllər

Çoxhədlilərin toplanması, çıxılması və birhədliyə vurulması.

Çoxhədli bir neçə birhədlinin cəbri cəmidir, məsələn 3x2+2x−53x^2 + 2x - 5. Çoxhədliləri toplayıb çıxarmaq üçün yalnız oxşar həddləri (eyni dəyişənli və eyni qüvvətli həddləri) birləşdiririk: 4x+5x=9x4x + 5x = 9x, lakin 4x4x ilə 5x25x^2 oxşar deyil və birləşdirilmir. Çıxma zamanı mötərizədəki çoxhədlinin hər həddinin işarəsi dəyişir: (7x+2)−(3x−4)=7x+2−3x+4=4x+6(7x + 2) - (3x - 4) = 7x + 2 - 3x + 4 = 4x + 6.

Çoxhədlini birhədliyə vurmaq üçün paylama (distributiv) qanunundan istifadə edib birhədlini çoxhədlinin hər həddinə ayrı-ayrılıqda vururuq: 2x(3x+4)=6x2+8x2x(3x + 4) = 6x^2 + 8x. Burada vurma zamanı əmsallar vurulur, eyni əsaslı qüvvətlərin göstəriciləri isə toplanır: x⋅x2=x3x \cdot x^2 = x^3. Beləliklə, sadələşdirmə oxşar həddlərin düzgün birləşdirilməsi və işarələrə diqqətlə əsaslanır.

Nümunə: 3(2x−1)+2(x+4)=6x−3+2x+8=8x+53(2x - 1) + 2(x + 4) = 6x - 3 + 2x + 8 = 8x + 5; bu ifadənin x=2x = 2 üçün qiyməti 8⋅2+5=218 \cdot 2 + 5 = 21 olar.

Qaydalar

  1. 1Yalnız oxşar həddlər (eyni dəyişən, eyni qüvvət) toplanıb çıxarıla bilər; əmsallar üzərində əməl aparılır.
  2. 2Çıxma zamanı mötərizə açıldıqda mötərizədəki bütün həddlərin işarəsi əksinə çevrilir.
  3. 3Çoxhədlini birhədliyə vurarkən paylama qanunu ilə birhədlini hər həddə vururuq.
  4. 4Qüvvətlərin vurulmasında əmsallar vurulur, eyni əsaslı qüvvətlərin göstəriciləri toplanır: x⋅x=x2x \cdot x = x^2.
  5. 5İfadəni əvvəlcə sadələşdirib, sonra dəyişənin verilmiş qiymətini yerinə yazmaq daha rahatdır.

Məşq

10 asan · 10 orta · 10 çətin

Hər testdə təsadüfi 10 sual seçilir

AsanOrtaÇətinQarışıq