Kütlə payı və kimyəvi formulun çıxarılması
Kütlə payı %, sadə və həqiqi formul.
Birləşmədə hər bir elementin kütlə payı (ω) o elementin atomlarının ümumi kütləsinin birləşmənin molyar kütləsinə nisbəti kimi hesablanır: ω(E) = (n · Ar(E) / Mr) · 100%. Burada n — formulda həmin elementin atom sayı, Ar — nisbi atom kütləsi, Mr — birləşmənin molyar (nisbi molekul) kütləsidir. Əgər birləşmənin analizi nəticəsində hər elementin kütlə payı məlumdursa, sadə (empirik) formulu tapmaq üçün hər elementin kütlə payını Ar-ə bölüb mol nisbəti əldə edirik, sonra ən kiçik nisbəti 1-ə çevirəcək şəkildə hamısını bölürük — bu tam indekslər sadə formulu verir. Həqiqi (molekul) formul isə: həqiqi formula olan n = Mr(həqiqi) / Mr(sadə) əmsalı ilə sadə formulun indekslərini vurmaqla tapılır. Ümumi səhvlər: kütlə payını miqdar payı (mol payı) ilə qarışdırmaq və bölmə nəticəsini yanlış yuvarlaqlaşdırıb indeksi həmin rəqəmə bərabər tutmaq.
Məsələn: H₂O-da ω(H) = (2·1 / 18)·100% ≈ 11,1%, ω(O) = (1·16 / 18)·100% ≈ 88,9%.
Qaydalar
- 1Kütlə payı formulu: ω(E) = (n · Ar(E) / Mr) · 100%; bütün elementlərin kütlə paylarının cəmi 100%-ə bərabər olmalıdır.
- 2Sadə (empirik) formulu tapmaq üçün hər elementin kütlə payını (%-i) həmin elementin Ar-ına böl — mol nisbətlərini tap, sonra hamısını ən kiçiyinə böl.
- 3Mol nisbəti 1,5 olarsa ×2, 1,33 olarsa ×3, 1,25 olarsa ×4 vururuq ki, tam indekslər alınsın.
- 4Həqiqi formulu tapmaq üçün: k = Mr(həqiqi) / Mr(sadə empirik) əmsalını tap, sadə formulun hər indeksini k-ya vur.
- 5Kütlə payı kütlə ilə bağlıdır (q/q), mol payı isə miqdarla (mol/mol); bu ikisini qarışdırmaq ən geniş yayılmış səhvdir.
Məşq
10 asan · 10 orta · 10 çətin
Hər testdə təsadüfi 10 sual seçilir