Kimyəvi tənliklər üzrə hesablamalar və çıxım
Stexiometriya və reaksiya çıxımı (%).
Kimyəvi tənlik reaksiyada iştirak edən maddələrin mol nisbətini göstərir — bu nisbət tənliyin əmsalları ilə müəyyən edilir. Hesablama üçün əvvəlcə tənliyi balanslaşdır, sonra verilən maddənin mol miqdarını tap (n = m/M və ya n = V/Vₘ), əmsallar nisbəti ilə axtarılan maddənin mol sayını hesabla, nəhayət kütləyə (m = n·M) və ya qaz üçün həcmə (V = n·22,4 l/mol, n.ş.) keç. Praktiki çıxım (η) isə laboratoriya və istehsalatda alınan məhsulun nəzəri cəhətdən mümkün olan məhsul kütləsinə faiz nisbətidir: η = (praktiki m / nəzəri m) · 100%. Çıxım həmişə 100%-dən böyük ola bilməz, çünki reaksiya tam getmir, yan reaksiyalar baş verir və ya məhsul toplanarkən itkilər olur.
Məsələn: Fe₂O₃ + 3CO → 2Fe + 3CO₂ tənliyinə əsasən 160 q Fe₂O₃-dən nəzəri 112 q Fe alınır; praktiki 100,8 q Fe alındıqda çıxım η = (100,8/112)·100% = 90% olur.
Qaydalar
- 1Tənliyi tam balanslaşdır: hər elementin atomu sol və sağ tərəfdə bərabər olmalıdır.
- 2Mol sayını hesabla: qazlar üçün n = V/22,4, bərk/maye üçün n = m/M istifadə et.
- 3Əmsallar maddələrin mol nisbətini verir — heç vaxt kütlə nisbəti kimi istifadə etmə.
- 4Nəzəri məhsul kütləsini tap: n(məhsul) = n(verilən) · (əmsal nisbəti), sonra m = n·M.
- 5Praktiki çıxımı hesabla: η (%) = (praktiki kütlə / nəzəri kütlə) · 100%; η ≤ 100%.
Məşq
10 asan · 10 orta · 10 çətin
Hər testdə təsadüfi 10 sual seçilir