Standart yanma istiliyi və Hess qanunu
Hess qanunu ilə istilik effektinin hesablanması.
Standart yanma istiliyi — 1 mol maddənin tam yanması nəticəsində ayrılan istilik miqdarıdır; bu proses ekzotermik olduğundan ΔH < 0 olur. Hess qanunu isə termokimiyanın əsas qanunudur: reaksiyanın istilik effekti (ΔH) yalnız başlanğıc və son maddələrin halından asılıdır, aralıq mərhələlərdən asılı deyil. Bu qanun sayəsində birbaşa ölçülməsi çətin olan reaksiyaların ΔH-sini, digər reaksiyaları cəmləyib/çıxarıb hesablamaq olur — sanki hər reaksiya tənliyi cəbri ifadə kimi idarə edilir. Rabitə enerjisi cəhətindən baxsaq: ΔH ≈ Σ(qırılan rabitələrin enerjisi) − Σ(yaranan rabitələrin enerjisi); rabitənin qırılması enerji udur, yaranması isə enerji ayırır. Ən geniş yayılmış səhvlər: (1) reaksiyanın ΔH-sini əmsal qədər miqyaslandırmamaq, (2) qırılma ilə yaranmanı yerdəyişmək.
Məsələn: CH₄(q) + 2O₂(q) → CO₂(q) + 2H₂O(s) reaksiyasının ΔH = −890 kJ/mol olduğu bilinəndə, 2 mol CH₄ yandıqda ayrılan istilik 2 × 890 = 1780 kJ olacaqdır.
Qaydalar
- 1Standart yanma istiliyi — 1 mol maddənin tam yanmasında ayrılan istilikdir; ekzotermikdir (ΔH < 0).
- 2Hess qanununa görə reaksiyanın ΔH-si yalnız başlanğıc və son haldan asılıdır, aralıq yoldan asılı deyil.
- 3Hess qanunu tətbiqində reaksiya tənliklərini cəbr kimi toplamaq, çıxmaq və əmsala vurmaq olar.
- 4Rabitə enerjisi: ΔH ≈ Σ(qırılan rabitələr) − Σ(yaranan rabitələr); qırılma enerji udur, yaranma enerji verir.
- 5Əmsalı dəyişdikdə ΔH həmin əmsala mütənasib dəyişir; tənlik tərsinə çevrildikdə ΔH işarəsi dəyişir.
Məşq
10 asan · 10 orta · 10 çətin
Hər testdə təsadüfi 10 sual seçilir