Qələvi metallar və kalsium
I–II qrup metalları və reaksiyaları.
Qələvi metallar (IA qrupu: Li, Na, K, Rb, Cs) dövri cədvəlin ən fəal metallarıdır. Qrupda aşağıya doğru atom radiusu artır, ionlaşma enerjisi azalır, buna görə də metal fəallığı artır: Li < Na < K < Rb < Cs. Eyni zamanda ərimə temperaturu qrupda aşağıya doğru azalır. Qələvi metallar su ilə şiddətli reaksiya verir: 2Na + 2H₂O → 2NaOH + H₂↑; K su ilə daha partlayıcı tərzdə reaksiya verir. Oksigenlə yanarkən natrium artıq O₂-də əsasən Na₂O₂ (natrium peroksid) əmələ gətirir; məhdud O₂-də isə 4Na + O₂ → 2Na₂O. Xlorla reaksiyada: 2Na + Cl₂ → 2NaCl (ağ kristal). IIA qrupundan kalsium (Ca) su ilə daha sakit, lakin tam reaksiya verir: Ca + 2H₂O → Ca(OH)₂ + H₂↑; oksigenlə isə: 2Ca + O₂ → 2CaO. Ümumi səhvlər: H₂ ayrılmasını unutmaq, oksid (CaO) ilə hidroksidi (Ca(OH)₂) qarışdırmaq, fəallıq trendini əksinə göstərmək.
Məsələn: 4,6 q Na su ilə reaksiyaya girdikdə n(Na) = 4,6/23 = 0,2 mol, stexiometriyaya görə n(H₂) = 0,1 mol, ayrılan H₂ həcmi = 0,1 × 22,4 = 2,24 l olur.
Qaydalar
- 1Qələvi metallarda (IA) qrupda aşağıya doğru fəallıq artır, ərimə temperaturu isə azalır.
- 2Natrium su ilə reaksiya verir: 2Na + 2H₂O → 2NaOH + H₂↑ (həmişə hidrogen ayrılır).
- 3Kalsium su ilə reaksiya verir: Ca + 2H₂O → Ca(OH)₂ + H₂↑ (kalsium hidroksid + hidrogen).
- 4Qələvi metallar xlorla reaksiyada xlorid duzu əmələ gətirir: 2Na + Cl₂ → 2NaCl.
- 5Kalsium oksigenlə reaksiyada kalsium oksid əmələ gətirir: 2Ca + O₂ → 2CaO (hidrogen ayrılmır).
Məşq
10 asan · 10 orta · 10 çətin
Hər testdə təsadüfi 10 sual seçilir