Halogenlər, hidrogen, azot və ammonyak. Gübrələr

Halogenlər (F, Cl, Br, I) Mendeleyev cədvəlinin VIIA qrupuna aiddir: hamısı tipik qeyri-metal olub metallarla birbaşa birləşərək duz əmələ gətirir — məsələn, 2Na + Cl₂ → 2NaCl. Qrupda aşağıya doğru gedildikcə fəallıq azalır, F ən fəal halogendir. Hidrogen ən yüngül elementdir (Ar = 1), suda yanır: 2H₂ + O₂ → 2H₂O. Azot molekulu N₂ üçlü kovalent rabitə saxlayır (N≡N), bu da onu çox az fəal edir. Azot sənayedə ammonyak sintezi ilə istifadə edilir: N₂ + 3H₂ ⇌ 2NH₃ (Haber prosesi, yüksək T, P, katalizator). Ammonyak NH₃ kəskin iyli, suda yaxşı həll olan, əsasi xassəli qazdır; su məhlulu — ammonyak suyu, OH⁻ ionları verir. Ammonium duzları qələvlə qızdırıldıqda NH₃ ayrılır: NH₄Cl + NaOH → NaCl + H₂O + NH₃↑. Mineral gübrələr azotlu (NH₄NO₃, (NH₄)₂SO₄, KNO₃), fosforlu (Ca₃(PO₄)₂) və kaliumlu (KCl, K₂SO₄) növlərə bölünür.