Kükürd, karbon və birləşmələri
SO₂/H₂SO₄, CO/CO₂ və karbonatlar.
Kükürd dioksid (SO₂) turşu oksididir: su ilə birləşərək kükürd turşusu (H₂SO₃) əmələ gətirir. Kükürd trioksid (SO₃) isə su ilə reaksiyaya girib çox güclü ikibazalı sulfat turşusu (H₂SO₄) verir. Karbon oksidlər tamamilə fərqli xassəlidir: karbon(II) oksid (CO) rəngsiz, iysiz, zəhərli bir qazdır və kimyəvi baxımdan neytral oksiddir — turşu əmələ getmir. Karbon(IV) oksid (CO₂) isə turşu oksididir; su ilə birləşdikdə zəif karbon turşusu (H₂CO₃) yaranır. Karbonatlar — xüsusilə CaCO₃ — turşularla reaksiyada CO₂ qazı ayrır: CaCO₃ + 2HCl → CaCl₂ + H₂O + CO₂↑. Qızdırıldıqda isə sönmüş əhəng (CaO) və CO₂ alınır: CaCO₃ → CaO + CO₂↑. Şagirdlər tez-tez CO ilə CO₂-ni, yaxud sulfit (H₂SO₃) ilə sulfat (H₂SO₄) turşusunu qarışdırır.
Məsələn: 3,2 q SO₂-nin (M=64 q/mol) mol miqdarı n = 3,2/64 = 0,05 mol olur.
Qaydalar
- 1SO₂ + H₂O → H₂SO₃ (kükürdlü turşu); SO₃ + H₂O → H₂SO₄ (sulfat turşusu).
- 2CO neytral oksiddir — su ilə reaksiya vermir; CO₂ isə turşu oksididir: CO₂ + H₂O ⇌ H₂CO₃.
- 3CO zəhərlidir: hemoglobinlə birləşərək oksigen daşınmasını bloklayır.
- 4CaCO₃ + 2HCl → CaCl₂ + H₂O + CO₂↑ (karbonatın turşu ilə reaksiyası).
- 5CaCO₃ → CaO + CO₂↑ (termik parçalanma); CaO + H₂O → Ca(OH)₂ (sönmüş əhəng).
Məşq
10 asan · 10 orta · 10 çətin
Hər testdə təsadüfi 10 sual seçilir