m5-1.7· Fəsil 1: Natural ədədlər və onlar üzərində əməllər· ~13 dəq

Ədədi ifadələr

Əməllər sırası və mötərizələr.

Bir neçə əməli özündə birləşdirən yazıya ədədi ifadə deyilir və onun düzgün qiymətini tapmaq üçün ciddi əməllər sırasına əməl olunmalıdır. Ədədi ifadədə əvvəlcə mötərizə daxilindəki əməllər yerinə yetirilir, sonra vurma və bölmə əməlləri (bunlar eyni səviyyəli əməllərdir) soldan sağa doğru ardıcıllıqla icra olunur, ən sonda isə toplama və çıxma əməlləri (onlar da eyni səviyyəlidir) yenə soldan sağa aparılır. Əgər ifadədə mötərizə daxilində başqa mötərizə varsa, yəni ikiqat mötərizə varsa, hesablamaya ən daxildəki (kiçik) mötərizədən başlanır və tədricən xaricə doğru, böyük mötərizəyə tərəf davam edilir. Eyni ədədlərdən ibarət olsa belə, mötərizənin yeri ifadənin nəticəsini dəyişə bilər: 2+3×4=142+3\times4=14 olduğu halda (2+3)×4=20(2+3)\times4=20 alınır. Bu qaydanı pozmaq — məsələn toplamanı vurmadan əvvəl aparmaq — ifadənin dəyərini tamamilə dəyişir, ona görə hər addımı ayrıca, sıra ilə, kağız üzərində yazmaq faydalıdır.

📌Nümunə

Məsələn: 4+3×(82)÷24+3\times(8-2)\div2 ifadəsini hesablayaq — əvvəlcə mötərizə: 82=68-2=6; sonra vurma: 3×6=183\times6=18; sonra bölmə: 18÷2=918\div2=9; nəhayət toplama: 4+9=134+9=13.

Qaydalar

  1. 1Əməllər sırası: əvvəl mötərizə daxili, sonra vurma və bölmə (soldan sağa), ən sonda toplama və çıxma (soldan sağa).
  2. 2Vurma və bölmə eyni səviyyəli əməllərdir — ifadədə hansı soldan gəlirsə, əvvəl o icra olunur.
  3. 3Toplama və çıxma da eyni səviyyəli əməllərdir və soldan sağa ardıcıllıqla hesablanır.
  4. 4İkiqat mötərizədə hesablamaya ən daxildəki (kiçik) mötərizədən başlanır, sonra xaricdəki mötərizəyə keçilir.
  5. 5Mötərizəni hesablamadan vurma, bölmə, toplama və ya çıxmaya keçmək ifadənin nəticəsini dəyişir — hər addımı ardıcıl, sıra ilə yaz.

Məşq

10 asan · 10 orta · 10 çətin

Hər testdə təsadüfi 10 sual seçilir