Ədədin hissəsinin və hissəsinə görə ədədin tapılması
Kəsr hissə və əks məsələ; dairəvi diaqram.
Bu mövzuda bir-birinin əksi olan iki məsələ öyrənilir: ədədin kəsr hissəsinin tapılması və hissəsinə görə bütöv ədədin tapılması. Bir ədədin hissəsini tapmaq üçün ədədi sadəcə -ə vururuq; bunu rahat etmək üçün əvvəlcə ədədi məxrəcə () bölüb bir hissəni tapır, sonra alınan ədədi surətə () vururuq. Əks məsələdə isə vəziyyət tərsinədir: bizə ədədin müəyyən hissəsinin neçəyə bərabər olduğu verilir və bütöv ədədi tapmaq tələb olunur — bu zaman verilən hissəni uyğun kəsrə bölürük, çünki bölmə vurmanın əks əməlidir. Məsələni oxuyarkən diqqətli olmaq vacibdir: ədədin hissəsi soruşulursa, ədəd verilib və vurma tətbiq olunur; hissəyə görə ədəd soruşulursa, hissə verilib və bölmə tətbiq olunur. Dairəvi diaqramlarda hər sektor bütövün bir hissəsini göstərir və bütün sektorların cəmi həmişə bütövə bərabərdir; sektorun payını bilməklə onun uyğun ədədini eyni qayda ilə tapmaq olar.
Məsələn: şagirdin -i idmanla məşğuldur — əvvəlcə tapılır, sonra şagirdin idmanla məşğul olduğu müəyyən edilir.
Qaydalar
- 1Ədədin hissəsini tapmaq üçün ədədi -ə vurun: .
- 2Rahat hesablamaq üçün əvvəlcə ədədi məxrəcə () bölün, sonra alınan nəticəni surətə () vurun.
- 3Hissəsinə görə bütöv ədədi tapmaq üçün verilən hissəni uyğun kəsrə bölün: .
- 4Ədəd (bütöv) verilibsə və hissəsi soruşulursa — vurun; hissə verilibsə və bütöv ədəd soruşulursa — bölün.
- 5Dairəvi diaqramda bütün sektorların cəmi bütövü (1-i) təşkil edir; bir sektorun ədədini tapmaq üçün onun payını bütövə vurun.
Məşq
10 asan · 10 orta · 10 çətin
Hər testdə təsadüfi 10 sual seçilir