m5-2.3· Fəsil 2: Adi kəsrlər· ~13 dəq

Ədədin hissəsi və hissəsinə görə ədəd

Kəsr hissənin tapılması və əks məsələ; dairəvi diaqram.

Ədədin kəsr hissəsini tapmaq üçün iki addımlı qaydadan istifadə edirik: əvvəlcə ədədi məxrəcə bölürük (1 hissənin qiymətini tapırıq), sonra isə aldığımız nəticəni surətə vururuq. Yəni: ədədin p/q hissəsi = (ədəd ÷ q) × p. Əks məsələdə isə — ədədin hissəsi məlumdursa, bütöv ədədi tapmalıyıq: bütöv ədəd = məlum hissə ÷ p × q. Başqa sözlə, 1 hissəni tapmaq üçün məlum dəyəri surətə bölürük, sonra məxrəcə vururuq. Dairəvi diaqramlarda hər sektor bütövün (tam ədədin) müəyyən bir hissəsini təmsil edir; sektorların cəmi həmişə 1 (tam) bərabərdir. Bu bilikdən istifadə edərək naməlum sektoru tapırıq: 1-dən bütün məlum hissələrin cəmini çıxırıq.

📌Nümunə

Məsələn: bir məktəbdə 120 şagird var, onların 3/4-ü idmana gedir — idmana gedən şagirdlərin sayı (120 ÷ 4) × 3 = 90 nəfərdir.

Qaydalar

  1. 1Ədədin p/q hissəsini tapmaq üçün ədədi q-ya bölün, nəticəni p-yə vurun: (ədəd ÷ q) × p.
  2. 2Ədədin hissəsi məlumdursa, bütöv ədədi tapın: bütöv = (hissə ÷ p) × q.
  3. 3Kəsr hissəni tapmadan əvvəl məxrəcin ədədi tam böldüyünü yoxlayın — cavab tam ədəd olacaq.
  4. 4Dairəvi diaqramda bütün sektorların kəsr cəmi 1-ə bərabər olmalıdır; naməlum sektor = 1 − (məlum sektorların cəmi).
  5. 5Çox addımlı məsələlərdə əvvəlcə bütöv ədədi tapın, sonra tələb olunan hissəni hesablayın.

Məşq

10 asan · 10 orta · 10 çətin

Hər testdə təsadüfi 10 sual seçilir

AsanOrtaÇətinQarışıq