m5-2.6· Fəsil 2: Adi kəsrlər· ~13 dəq

Məsələ və misallar

Kəsrlərlə toplama/çıxma üzrə qarışıq məsələlər.

Bu təkrar dərsində adi kəsr, qarışıq ədəd, bərabərməxrəcli əməllər və ədədin hissəsi mövzularında öyrəndiklərimizi bir yerdə tətbiq edirik. Mətn məsələlərini həll edərkən əvvəlcə nə axtarıldığını müəyyən edir, sonra hansı əməlin (toplama, çıxma və ya hər ikisi) lazım olduğuna qərar veririk. Müxtəlif məxrəcli kəsrləri müqayisə etmək, toplamaq və ya çıxmaq üçün əvvəlcə onları ümumi məxrəcə gətiririk — sadə üsul kimi hər iki məxrəci bir-birinə vura bilərik. Qarışıq ədədləri toplayarkən tam hissələri və kəsr hissələrini ayrıca toplayır, düzgün olmayan kəsr hissəsi alınarsa onu yenidən qarışıq ədədə çeviririk. Çıxarkən isə, əgər azalanın kəsr hissəsi çıxılanın kəsr hissəsindən kiçikdirsə, tam hissədən 11 vahid borc alıb onu məxrəc qədər hissəyə çeviririk, sonra çıxma əməlini aparırıq. Alınan nəticəni həmişə mümkün qədər sadələşdirmək və mənfi olmadığını yoxlamaq lazımdır; sadələşdirmə üçün surət və məxrəci ümumi böləninə bölmək kifayətdir.

📌Nümunə

Məsələn: 314−1343\frac{1}{4}-1\frac{3}{4} ifadəsini hesablamaq üçün əvvəlcə 314=2543\frac{1}{4}=2\frac{5}{4} yazırıq, sonra 254−134=124=1122\frac{5}{4}-1\frac{3}{4}=1\frac{2}{4}=1\frac{1}{2} alırıq.

Qaydalar

  1. 1Müxtəlif məxrəcli kəsrləri müqayisə etmək, toplamaq və ya çıxmaq üçün əvvəlcə onları ümumi məxrəcə gətirin.
  2. 2Qarışıq ədədləri toplayarkən tam hissələri və kəsr hissələrini ayrı-ayrı toplayın, sonra lazım gəldikdə nəticəni tam+kəsr formasına salın.
  3. 3Qarışıq ədədləri çıxarkən kəsr hissəsi kifayət etmirsə, tam hissədən 11 borc alıb onu kəsr hissəsinə nn\frac{n}{n} şəklində əlavə edin.
  4. 4Toplama və çıxmadan sonra alınan kəsri mümkün olduqda ixtisar edin (sadələşdirin).
  5. 5Hər məsələnin sonunda cavabın mənfi olmadığını yoxlayın — V sinifdə bütün nəticələr sıfır və ya müsbət olmalıdır.

Məşq

10 asan · 10 orta · 10 çətin

Hər testdə təsadüfi 10 sual seçilir

AsanOrtaÇətinQarışıq