m5-3.12· Fəsil 3: Onluq kəsrlər· ~13 dəq

Adi və onluq kəsrlər üzərində əməllər

Qarışıq adi+onluq hesablamalar.

Bir ifadədə həm adi kəsr, həm də onluq kəsr birlikdə verildikdə, onları birbaşa qarışıq halda toplamaq və ya çıxmaq olmaz — əvvəlcə bütün ədədləri EYNİ FORMAYA gətirmək lazımdır: ya hamısını onluq kəsrə, ya da hamısını adi kəsrə çeviririk. Adətən onluq kəsrə çevirmək daha rahatdır, çünki 12=0,5\frac{1}{2}=0{,}5, 14=0,25\frac{1}{4}=0{,}25, 15=0,2\frac{1}{5}=0{,}2 kimi tez-tez rast gəlinən kəsrlərin onluq qarşılıqlarını əzbər bilmək kifayətdir. Forma seçildikdən sonra əməllər sırasına ciddi riayət olunur: əvvəlcə mötərizədəki, sonra vurma və bölmə, ən sonda isə toplama və çıxma yerinə yetirilir. Diqqətli olmaq lazımdır ki, hər çıxma addımından sonra ara nəticə mənfi olmasın, çünki V sinif proqramında yalnız mənfi olmayan ədədlərlə işləyirik. Ən çox rast gəlinən səhv — adi kəsri onluğa çevirmədən onun surətini birbaşa onluq kəsrə əlavə etməkdir; bu, riyazi cəhətdən düzgün deyil. Hesablama bitdikdən sonra nəticəni tələb olunan formada (adətən onluq kəsr kimi) yazmaq lazımdır.

📌Nümunə

Məsələn: 0,5+140{,}5+\frac{1}{4} ifadəsini hesablamaq üçün əvvəlcə 14=0,25\frac{1}{4}=0{,}25 yazırıq, sonra 0,5+0,25=0,750{,}5+0{,}25=0{,}75 alırıq.

Qaydalar

  1. 1Bir ifadədə adi kəsr və onluq kəsr birlikdə olduqda, hesablamadan əvvəl hamısını EYNİ FORMAYA (onluğa və ya adi kəsrə) çevirin.
  2. 2Tez-tez rast gəlinən kəsr-onluq qarşılıqlarını əzbər bilin: 12=0,5\frac{1}{2}=0{,}5, 14=0,25\frac{1}{4}=0{,}25, 34=0,75\frac{3}{4}=0{,}75, 15=0,2\frac{1}{5}=0{,}2.
  3. 3Forma seçildikdən sonra əməllər sırasına riayət edin: əvvəlcə mötərizə, sonra vurma/bölmə, ən sonda toplama/çıxma.
  4. 4Adi kəsri onluq kəsrə çevirmədən onun surətini birbaşa onluq ədədə əlavə etmək olmaz — bu, riyazi səhvdir.
  5. 5Hər çıxma addımından sonra nəticənin mənfi olmadığını yoxlayın, çünki bütün cavablar mənfi olmayan ədəd olmalıdır.

Məşq

10 asan · 10 orta · 10 çətin

Hər testdə təsadüfi 10 sual seçilir