Dördbucaqlılar və həndəsi çevrilmələr
Düzbucaqlı/kvadrat; paralel köçürmə, simmetriya, dönmə.
Dördbucaqlı — dörd tərəfi və dörd bucağı olan qapalı fiqurdur. Xüsusi dördbucaqlılar arasında ən çox istifadə edilənlər düzbucaqlı və kvadratdır. Düzbucaqlının bütün bucaqları 90°-dir, qarşılıqlı tərəfləri bərabər və paralel olur; perimetri P = 2·(a + b), sahəsi S = a · b düsturu ilə hesablanır. Kvadrat — bütün tərəfləri bərabər olan düzbucaqlıdır, yəni kvadrat həm düzbucaqlıdır, həm də rombdur; perimetri P = 4·a, sahəsi S = a² düsturları ilə tapılır. Həndəsi çevrilmələr fiquru müstəvidə hərəkət etdirir, amma formasını və ölçüsünü dəyişmir. Paralel köçürmə (sürüşmə) zamanı fiqurun hər nöqtəsi eyni istiqamətdə və eyni məsafəyə köçürülür. Ox simmetriyasında fiqur bir ox ətrafında əks olunur: simmetrik nöqtələr oxdan bərabər məsafədə olur. Dönmə zamanı fiqur bir mərkəz nöqtəsi ətrafında müəyyən bucaq qədər fırlanır.
Məsələn: tərəfi 6 sm olan kvadratın sahəsi S = 6² = 36 sm² olur.
Qaydalar
- 1Düzbucaqlının bütün dörd bucağı 90°-dir; qarşılıqlı tərəfləri bərabər və paralel olur.
- 2Kvadrat — bütün tərəfləri bərabər olan düzbucaqlıdır; hər kvadrat düzbucaqlıdır, lakin hər düzbucaqlı kvadrat deyil.
- 3Paralel köçürmə (sürüşmə) zamanı fiqurun forması, ölçüsü və oriyentasiyası dəyişmir — yalnız mövqeyi dəyişir.
- 4Ox simmetriyasında hər nöqtə simmetriya oxuna perpendikulyar xətt üzrə oxdan bərabər məsafədə olan nöqtəyə keçir.
- 5Dönmə zamanı fiqur sabit mərkəz nöqtəsi ətrafında müəyyən bucaq qədər fırlanır; forma və ölçü dəyişmir.
Məşq
10 asan · 10 orta · 10 çətin
Hər testdə təsadüfi 10 sual seçilir