Perimetr və sahə
Çoxbucaqlının perimetri; kvadrat/düzbucaqlının sahəsi.
Perimetr — qapalı fiqurun bütün tərəflərinin uzunluqlarının cəmidir. İstənilən çoxbucaqlının perimetrini tapmaq üçün bütün tərəflər toplanır: P = a₁ + a₂ + … + aₙ. Kvadratın dörd tərəfi bərabər olduğundan onun perimetri P = 4·a düsturu ilə sadələşir. Düzbucaqlının iki cüt bərabər tərəfi var, ona görə P = 2·(a + b) yazılır. Sahə — fiqurun tutduğu müstəvi hissəsinin ölçüsüdür; sm² (kvadrat santimetr) və ya m² (kvadrat metr) kimi sahə vahidləri ilə ifadə olunur. Kvadratın sahəsi S = a² (tərəfin öz-özünə vurulması), düzbucaqlının sahəsi isə S = a·b düsturu ilə tapılır. Tərs məsələlərdə sahə (və ya perimetr) verilir, naməlum tərəf tapılır: məsələn, əgər düzbucaqlının sahəsi 36 sm² və bir tərəfi 4 sm–dirsə, ikinci tərəf b = 36 ÷ 4 = 9 sm olur.
Məsələn: uzunluğu 8 m, eni 5 m olan düzbucaqlı bağçanın perimetri P = 2·(8 + 5) = 26 m, sahəsi isə S = 8·5 = 40 m² olur.
Qaydalar
- 1Çoxbucaqlının perimetri bütün tərəflərinin cəminə bərabərdir: P = a₁ + a₂ + … + aₙ.
- 2Kvadratın perimetri P = 4·a, sahəsi S = a² düsturu ilə hesablanır (a — tərəfin uzunluğu).
- 3Düzbucaqlının perimetri P = 2·(a + b), sahəsi S = a·b düsturu ilə tapılır (a — uzunluq, b — en).
- 4Sahə sahə vahidləri ilə (sm², m²) ölçülür; uzunluq vahidləri (sm, m) sahə üçün düzgün deyil.
- 5Tərs məsələdə: sahə məlum, bir tərəf məlum olduqda digər tərəf bölmə ilə tapılır — b = S ÷ a.
Məşq
10 asan · 10 orta · 10 çətin
Hər testdə təsadüfi 10 sual seçilir