m5-5.1· Fəsil 5: Faiz və ifadələr· ~13 dəq

Faiz

Faiz–onluq–kəsr əlaqəsi və ədədin faizi.

Faiz — ədədin yüzdə bir hissəsidir. 1% = 0,01 = 1/100. Bu əlaqəni əzbərləmək üçün ən gözəl yol bəzi sadə faizləri yadda saxlamaqdır: 50% = 0,5 = 1/2 (yarısı), 25% = 0,25 = 1/4 (dörddən biri), 20% = 0,2 = 1/5 (beşdən biri), 10% = 0,1 = 1/10 (ondan biri). Ədədin faizini tapmaq üçün iki üsul var: faizi onluq kəsrə çevirib ədədə vurmaq, yaxud ədədi 100-ə bölüb lazım olan faizə vurmaq.

📌Nümunə

Məsələn, 80-in 25%-ni tapmaq istəyirsinizsə: 80 × 0,25 = 20, yaxud 80 ÷ 100 × 25 = 20. Artırma məsələlərində tapılan faizi əsas ədədə əlavə edirik, endirim məsələlərində isə çıxırıq — nəticə həmişə mənfi olmayan (≥ 0) olur. Məsələn: 200 manatlıq mal 10% endirimli satılırsa, endirim 200 × 0,10 = 20 manat, satış qiyməti isə 200 − 20 = 180 manat olur.

Qaydalar

  1. 11% = 0,01 = 1/100; faizi onluq kəsrə çevirmək üçün 100-ə böl.
  2. 2Sadə faizlər: 10% = 0,1 = 1/10; 20% = 0,2 = 1/5; 25% = 0,25 = 1/4; 50% = 0,5 = 1/2.
  3. 3Ədədin faizini tapmaq üçün ədədi 0,01 ilə həmin faizin ədədini vur: a-nın p%-i = a × p ÷ 100.
  4. 4Endirim məsələsində: yeni qiymət = əsas qiymət − (əsas qiymət × endirim faizi); nəticə ≥ 0 olmalıdır.
  5. 5Artırma məsələsində: yeni dəyər = əsas dəyər + (əsas dəyər × artım faizi).

Məşq

10 asan · 10 orta · 10 çətin

Hər testdə təsadüfi 10 sual seçilir

AsanOrtaÇətinQarışıq