İfadələr, sadə tənlik və bərabərsizlik
Dəyişənli ifadə; x+a=b tipli tənlik; sadə bərabərsizlik.
Riyaziyyatda hərfi ifadə — içərisində bir və ya bir neçə hərflə (dəyişənlə) yazılmış riyazi yazıdır.
Məsələn, 3·a+5 ifadəsindəki «a» dəyişəndir; a=4 olduqda ifadənin qiyməti 3·4+5=17 olur. Tənlik isə «məchul» adlanan bir hərfin hansı qiymət aldıqda hər iki tərəfin bərabər olduğunu öyrənir. Sadə tənlikləri həll etmək üçün «məchulun tərəfi» qaydası işlədilir: x+a=b tənliyini tənliyin hər iki tərəfindən a-nı çıxaraq həll edirik, yəni x=b−a; x−a=b tənliyini isə x=b+a; a·x=b tənliyini x=b÷a kimi yazırıq. Bərabərsizlik isə iki ədədin və ya ifadənin müqayisəsidir: x<7 deyəndə x yerinə 0, 1, 2, 3, 4, 5 və ya 6 yazıla bilər (natural həlləri). Köklər həmişə sıfır və ya müsbət olmalıdır. Məsələn: x+9=15 tənliyini həll etmək üçün x=15−9=6 yazırıq.
Qaydalar
- 1Hərfi ifadənin qiyməti: dəyişənin yerinə verilən ədədi yazıb hesablayırıq.
- 2x+a=b tənliyinin həlli: x=b−a (şərt: b≥a, yəni cavab mənfi olmamalıdır).
- 3x−a=b tənliyinin həlli: x=b+a.
- 4a·x=b tənliyinin həlli: x=b÷a (b, a-ya tam bölünür; cavab ≥0).
- 5Sadə bərabərsizliyin natural həlləri: məchul yerinə uyğun natural ədədləri (və ya sıfırı) seçirik.
Məşq
10 asan · 10 orta · 10 çətin
Hər testdə təsadüfi 10 sual seçilir