Asılı dəyişənlər və asılı olmayan dəyişənlər
Cədvəl və koordinat cütü ilə asılılıq.
Riyazi asılılıqda iki dəyişən iştirak edir: asılı olmayan dəyişən (adətən ilə işarələnir) və asılı dəyişən (adətən ilə işarələnir). Asılı olmayan dəyişən sərbəst seçilir — məsələn, alınan dəftər sayı və ya keçən vaxt; asılı dəyişənin qiyməti isə həmin seçimdən asılı olaraq müəyyənləşir — məsələn, ödəniləcək məbləğ və ya qət olunan məsafə. Bu asılılıq çox vaxt cədvəllə verilir: sütununda dəyərlər artdıqca, sütunundakı dəyərlər müəyyən bir qaydaya (qanunauyğunluğa) uyğun dəyişir. Qanunauyğunluğu tapmaq üçün ardıcıl dəyərlərinin fərqinə və ya ilə arasındakı əlaqəyə (məsələn, kimi) baxılır; tapılan qayda ilə cədvəli davam etdirmək və ya çatışmayan dəyəri hesablamaq olar. Hər cütünü koordinat müstəvisində göstərmək mümkündür — V sinifdə yalnız I rübdən (hər iki koordinat mənfi olmayan) istifadə edirik.
Məsələn: bir dəftərin qiyməti manatdırsa, asılılıq düsturu ilə ifadə olunur; olduqda alınır, yəni dəftər üçün ödəniş manat olacaq.
Qaydalar
- 1Asılı olmayan dəyişən () sərbəst seçilir; asılı dəyişənin () qiyməti ondan asılı olaraq müəyyənləşir.
- 2Cədvəldəki qanunauyğunluğu tapmaq üçün ardıcıl dəyərlərinin fərqinə və ya ilə arasındakı əlaqəyə (məsələn, ) baxın.
- 3Tapılan qaydanı düsturla yazıb istənilən qiyməti üçün uyğun qiymətini hesablamaq olar.
- 4Cədvəldəki cütünü koordinat cütü kimi yazarkən əvvəl , sonra göstərilir: .
- 5V sinifdə yalnız koordinat müstəvisinin I rübündən istifadə olunur: və .
Məşq
10 asan · 10 orta · 10 çətin
Hər testdə təsadüfi 10 sual seçilir