m5-6.4· Fəsil 6: Müstəvi fiqurlar· ~13 dəq

Düzbucaqlı üçbucağın sahəsi

Sahə =12ah=\frac{1}{2}\cdot a\cdot h.

Düzbucaqlı üçbucaqda düz bucağı əmələ gətirən iki tərəf katetlər adlanır və bu iki katet bir-birinə perpendikulyardır. Məhz buna görə istənilən kateti əsas (baza), digərini isə hündürlük kimi götürmək olar — beləliklə düzbucaqlı üçbucağın sahəsini tapmaq üçün xüsusi düstur var: S=12ahS=\frac{1}{2}\cdot a\cdot h, yəni iki katetin hasilinin yarısı. Bu, əslində düzbucaqlının sahə düsturunun (S=abS=a\cdot b) yarısıdır, çünki hər düzbucaqlı üçbucaq bir düzbucaqlının diaqonal üzrə yarısıdır. Sahəni hesablayarkən iki katetin uzunluqlarını vurub, nəticəni 22-yə bölmək kifayətdir; bunun üçün hipotenüzün uzunluğuna ehtiyac yoxdur. Praktiki məsələlərdə bəzən üç tərəfin hamısı (məsələn, hipotenüz də) verilir, lakin sahəni hesablamaq üçün yalnız iki katetdən istifadə etmək lazımdır — hipotenüzü katet yerinə işlətmək tez-tez rast gəlinən səhvdir. Sahə vahidləri həmişə kvadrat vahiddir (sm², m² və s.). Əks məsələdə isə sahə və bir katet məlumdursa, digər katet h=2Sah=\frac{2S}{a} düsturu ilə tapılır. Nəticə heç vaxt mənfi olmur və çox vaxt tam ədəd və ya sadə onluq kəsr şəklində alınır.

📌Nümunə

Məsələn: katetləri 66 sm və 44 sm olan düzbucaqlı üçbucağın sahəsi S=1264=12S=\frac{1}{2}\cdot 6\cdot 4=12 sm²-dir.

Qaydalar

  1. 1Düzbucaqlı üçbucağın sahəsi iki katetin hasilinin yarısına bərabərdir: S=12ahS=\frac{1}{2}\cdot a\cdot h.
  2. 2Katetlər bir-birinə perpendikulyar olduğundan onlardan biri əsas, digəri isə hündürlük kimi götürülür.
  3. 3Sahəni hesablamaq üçün hipotenüzün uzunluğu lazım deyil, yalnız iki katet kifayətdir.
  4. 4Sahə vahidi həmişə kvadrat vahiddir (sm², m² və s.); vahidləri toplamazdan/vurmazdan əvvəl eyniləşdirin.
  5. 5Əks məsələdə sahə və bir katet məlumdursa, digər katet h=2Sah=\frac{2S}{a} düsturu ilə tapılır.

Məşq

10 asan · 10 orta · 10 çətin

Hər testdə təsadüfi 10 sual seçilir