Paralel və perpendikulyar düz xətlərin çəkilməsi
Xətkeş və qonaraqla çəkmə.
Müstəvidə iki düz xətt bir-birini heç vaxt kəsmirsə və aralarındakı məsafə bütün nöqtələrdə eyni qalırsa, bu xətlərə paralel düz xətlər deyilir və kimi işarə olunur. Əgər iki düz xətt kəsişərkən düz bucaq (yəni ) əmələ gətirirsə, bu xətlərə perpendikulyar düz xətlər deyilir və kimi yazılır. Bu xətləri dəqiq çəkmək üçün xətkeş və qonaraq (düz bucaqlı künc lövhəsi) birlikdə istifadə olunur: perpendikulyar xətt çəkmək üçün qonaraqın düz bucaqlı küncü verilmiş xəttin üzərinə qoyulur və digər tərəfi boyunca xətt çəkilir; paralel xətt çəkmək üçün isə qonaraqın bir tərəfi verilmiş xəttin üstünə, xətkeş isə qonaraqın digər tərəfinə söykənir, sonra qonaraq xətkeş boyunca sürüşdürülərək lazımi nöqtədən yeni xətt çəkilir. Ətrafımızda paralel xətlərə misal — dəftər sətirləri və dəmir yolu relsləri, perpendikulyar xətlərə misal isə pəncərə çərçivəsinin qonşu tərəfləridir.
Məsələn: bir düzbucaqlının qonşu tərəfləri bir-birinə perpendikulyardır (bucaq -dir), qarşı-qarşıya tərəfləri isə bir-birinə paraleldir.
Qaydalar
- 1Paralel düz xətlər heç vaxt kəsişmir və aralarındakı məsafə hər yerdə eynidir; işarəsi: .
- 2Perpendikulyar düz xətlər kəsişərkən düz bucaq () əmələ gətirir; işarəsi: .
- 3Perpendikulyar xətt çəkmək üçün qonaraqın düz bucaqlı küncü verilmiş xəttin üzərinə qoyulur, digər tərəfi boyunca xətt çəkilir.
- 4Paralel xətt çəkmək üçün qonaraq xətkeş boyunca sürüşdürülür və lazımi nöqtədən əvvəlki xəttə paralel yeni xətt çəkilir.
- 5Eyni düz xəttə perpendikulyar olan iki düz xətt öz aralarında paraleldir.
Məşq
10 asan · 10 orta · 10 çətin
Hər testdə təsadüfi 10 sual seçilir